Tuyển Người Là Nghệ Thuật Của Dân Chơi Không Sợ Mưa Rơi.
Nghe này các đồng dâm, việc tuyển người không phải trò đùa. Nó không giống như chọn gấu bông trong siêu thị hay đặt con gà rán trên mạng. Đây là trò chơi tâm lý, đấu trí, và nếu chơi ngu, mày sẽ trả giá bằng tiền, thời gian, và cả sự tỉnh táo. Tao nói thật, mày không biết cách tuyển người thì thà mày làm một mình còn hơn.
Đừng Đợi Đến Khi Lửa Cháy Đến Đít Mới Tuyển.
Mày còn đang học đại học à? Hay mới chập chững khởi nghiệp, trong tay chưa có gì ngoài ước mơ với đôi dép tổ ong? Tao nói luôn, kể cả là tấm chiếu mới chưa từng trải, mày cũng nên bắt đầu học cách tuyển người từ bây giờ. Vì nếu mày giỏi, có chí, thì sớm muộn, mày phải tuyển người. Đơn giản vậy thôi.
Lúc tao mới vào nghề, tao cũng thuê mấy thằng làm dịch vụ cho mình kiểu kế toán, luật sư, này nọ. Tao đâu có nghĩ đến việc coi tụi nó có hợp hay không, tính cách ra sao. Và đó là sai lầm lớn.
Chỉ đến khi tao bắt đầu làm phim, dẫn team, làm việc với người thật việc thật, tao mới sáng mắt ra: tuyển người không phải chỉ nhìn vào cái mớ CV gào thét mấy kỹ năng trên trời dưới đất.
Cái CV Chỉ Là Màn Mở Bài.
Mày post cái tin tuyển dụng ra, yêu cầu kỹ năng A, B, C… Rồi hàng đống CV gửi về, cái nào cũng đúng yêu cầu, đúng kỹ năng, đúng bài. Nhưng đó chỉ là phần dễ.
Phần khó nằm ở con người đằng sau cái CV đó. Mày không thể nào biết thằng nào lười chỉ qua một buổi phỏng vấn. Mà mấy thằng lười chính hiệu ấy, tụi nó giỏi ngụy trang lắm.
Thí dụ: Thằng Đuồi Bầu.
Tao từng tuyển một thằng, gọi là Đuồi Bầu đi. Thằng này thông minh vãi cả nồi, nói chuyện thì như triết gia thời Hy Lạp cổ đại. IQ cao, học rộng, hiểu sâu. Nhưng giao việc cho nó xong là xác định: “em làm chưa xong vì lý do X Y Z”, “đang vướng A B C, nên chưa làm được”… Lúc đầu tao cũng tưởng nó nói thật, tao còn tự nghĩ: “Chắc việc khó thật!”. Rồi tao làm thử mấy cái nhiệm vụ đó. Kết quả? Tao làm được hết.
Vậy tại sao thằng kia thông minh hơn tao lại không làm được ? Đơn giản: nó lười, nhưng bịa chuyện rất mượt. Nói nghe thuyết phục, như thật. Đó, nghệ thuật của thằng lười là ngụy trang bằng sự thông minh.
Tao rút ra chân lý: mấy thằng lười thật sự không bao giờ bảo là “em lười quá nên chưa làm”, mà tụi nó chế ra những câu chuyện. Nguy hiểm ở chỗ đó.
Dấu Hiệu Nhận Diện Thằng Lười.
- Lúc mới vô thì làm ngon: Công việc đầu làm đâu ra đó, mày nghĩ nó là thiên tài. Nhưng từ việc thứ ba trở đi là bắt đầu xàm. Mỗi lần không xong là mỗi lần viện lý do. Tụi nó không lười ban đầu vì đang “diễn”. Nhưng về lâu về dài là lòi đuôi.
- CV nhảy việc, lắm “job” như kiểu đi chợ: Làm chỗ nào cũng chỉ vài tháng, rồi nhảy. Không phải vì thăng tiến, mà vì bị “bắt bài”. Tụi nó thường cao chạy xa bay một bước trước khi bị đá đít.
- Giỏi ngụy biện: Luôn có lý do nghe xuôi tai cho mọi thất bại. “Vì khách hàng chưa phản hồi”, “em đang đợi cái này cái kia”, “ vì hệ thống lỗi”…
Chốt: Thằng lười kiểu này là thứ ung thư trong đội ngũ. Mày phải học cách nhận ra nó sớm. Bắt được dấu hiệu là cắt ngay, đừng nhân nhượng.
Mẹo Vàng Của Trẫm: “Tuyển Người Mà Mày Muốn Làm Việc Cho”.
Đọc kỹ nè, câu này tao học được từ thằng Mark Cúc Cu Bớt. Nghe đơn giản nhưng thấm: “Tuyển người mà mày sẵn sàng làm việc dưới trướng họ.”
Hỏi bản thân: “Nếu tao phải làm lính cho thằng này, tao có cam tâm không?”. Nếu câu trả lời là “đéo”, thì né gấp. Một thằng mà chỉ giỏi nịnh sếp nhưng đá đít lính dưới trướng thì không làm nên cơm cháo gì cả. Người giỏi là người biết kéo cả đội đi lên, không phải người biết diễn trước mặt Sếp.
Tuyển người đừng chỉ nhìn mặt. Mà nhìn cách nó sẽ dẫn dắt người khác. Và đặc biệt, đừng tuyển mấy thằng hiền như cục đất. Hãy tuyển thằng có uy, có khí chất, nhưng biết cư xử.
Tuyển Thằng Thất Nghiệp: Khôn Ngoan Chứ Không Phải Dại.
Tao nói thật, tuyển mấy thằng đang rảnh việc lại là chiêu hay. Tụi nó cần việc, nên sẽ cố gắng. Nhược điểm duy nhất là: phỏng vấn dở tệ. Vì sao? Vì tụi nó sợ bị lộ “bài yếu”, nên hay “câm như hến”.
Nhưng nếu chú em chịu khó quan sát, thằng không có việc mà vẫn toát ra khí chất tử tế, sẵn sàng làm hết sức – thì lại là viên ngọc thô đáng mài giũa.
Còn thằng đang có công việc mà vẫn đi phỏng vấn? Cẩn thận. Tụi nó thường là:
- Muốn lương cao hơn.
- Muốn nhàn hơn.
- Muốn thêm đặc quyền mà không muốn trách nhiệm.
- Và quan trọng: nó đang coi mày là “bước đệm”, không phải nơi nó cống hiến.
Tin Vào Ấn Tượng Ban Đầu.
Tao không nói mê tín, nhưng mày nên tin vào cái cảm giác đầu tiên. Cái bắt tay ướt nhẹp, lòng bàn tay nhễ nhại mồ hôi, là điềm xấu. Không phải vì vi trùng, mà vì cái kiểu “mềm nhũn” đó thể hiện nội tâm yếu đuối, thiếu cứng rắn. Và tao nói luôn, 100% mấy đứa tay ướt như lau nhà, thì không bao giờ nên tuyển.
Ngược lại, có thằng vừa gặp lần đầu đã khiến mày thấy vui vẻ, thoải mái thì hãy giữ lại. Cái khí chất tích cực đó không giả tạo được. Đó là năng lượng sống thật.
Cuối Cùng: Biết Mình Tuyển Để Làm Gì.
Tuyển người không phải vì “có chỗ trống, cần người làm”. Mày phải biết:
- Mày tuyển để làm việc gì?
- Mày cần tính cách ra sao để làm việc đó?
Đừng tuyển người kiểu “cho có”. Mỗi vị trí là một miếng ghép. Ghép sai thì khối ghép hình toang mẹ luôn.
Tóm gọn cho lũ tấm chiếu mới chưa từng trải:
- Đừng tin vào CV, nhìn vào hành động.
- Tránh xa mấy thằng diễn sâu và mồm hót như kèn đồng.
- Ưu tiên thằng thất nghiệp nhưng tử tế.
- Cảm giác đầu tiên là kính chiếu yêu miễn phí.
- Hỏi lại bản thân: “Tao có dám làm lính cho nó không?”
Đời làm sếp không dễ, nhưng nếu biết cách, mày sẽ xây được đội hình như Avengers. Còn nếu ngu dại, mày sẽ có một bầy những thằng ăn hại lương cao hơn não.
Chúc các chiến hữu tỉnh táo trên con đường đi tìm “chân nhân bất lộ tướng”.
