Bài này rất quan trọng, đặc biệt là khi tao già đi, tao càng thấm cái khái niệm tao sắp đề cập. Đó là việc xem bản thân mình như những con người khác nhau ở những thời điểm khác nhau.
Mày thường nghĩ mày là một thằng duy nhất xuyên suốt thời gian, như một thằng đang đi trên con đường dài. Mày nghĩ mày vẫn là thằng đó từ đầu đường tới cuối đường. Nhưng thực ra, tao nhận ra một thứ cực kỳ hữu ích: mày là những thằng khác nhau ở những thời điểm khác nhau.
Về mặt kỹ thuật, mày đã khác rồi. Cái suy nghĩ rằng mày là một thằng xuyên suốt chỉ là ảo tưởng thôi. Tao 2 phút trước khi bắt đầu viết bài này đã khác so với tao bây giờ. Và ngay giây tiếp theo, tao lại thành một thằng khác.
Máu chảy, tế bào thay đổi, não mày xử lý thêm thông tin mới. Mày khác rồi, nhưng không đủ để nhận ra. Nhưng tao không nói về từng giây một, mà về năm tháng.
Mày năm 10 tuổi khác với mày bây giờ. Tao nhớ như in hồi 10 tuổi (năm 1978, 42 năm trước), tao chơi trò gì, nghĩ gì, bạn bè ra sao. Thằng nhóc đó khác hẳn thằng đực rựa 52 tuổi đang nói chuyện với mày ngay lúc này. Và tao 92 tuổi (nếu sống tới đó) cũng sẽ khác hoàn toàn.
Khi mày bắt đầu nghĩ mình là những thằng khác nhau qua thời gian, mày sẽ nghĩ khác về hành động hôm nay và cách nó ảnh hưởng tới thằng mày tương lai. Trước đây, tao nghĩ mình là một thằng đi xuyên thời gian, chuyện gì tới thì tới. Tao không nghĩ cho tao 10, 20, 30 năm sau.
Nhưng gần đây (khoảng sau 40 tuổi), tao nhận ra: tao hôm nay phải làm việc cho tao về già sau này. Tao lo cho tao lúc 70 tuổi, vì lúc đó, hắn sẽ không còn năng lượng, đầu óc không còn minh mẫn như tao bây giờ. Nên tao phải chuẩn bị cho hắn ngay từ lúc này, khi còn có thể.
Ví dụ nhé:
Hôm nay mày lười không rửa bát, không giặt đồ. Ngày mai, mày bận như chó, phải đi làm, chạy việc, rồi đám bạn tới chơi. Mày chợt nghĩ: “Ước gì thằng hôm qua chịu khó dọn dẹp, thì hôm nay đỡ khổ!”
Bài học? Thằng mày hôm nay phải làm việc cho thằng mày ngày mai. Hãy coi hắn như một thằng khác, và mày muốn cuộc sống của hắn dễ dàng hơn.
Tao từng là thằng 22 tuổi bị đuổi học 2 lần vì mải đuổi gái, sống vô trách nhiệm. Nhưng rồi tao nảy ra ý định thi vào trường Ivy League. Tao làm bài SAT, điểm cao chót vót, mọi người bảo: “Cậu có thể vào bất cứ trường top nào!”
Thế là tao bắt đầu nỗ lực. Nhờ quyết định của thằng 22 tuổi, cuộc đời thằng 32, 42, 52 tuổi thay đổi hoàn toàn. Dù sau này tao thấy tấm bằng Ivy League vô dụng, nhưng nó mở ra cánh cửa khác. Nếu thằng trẻ đó không hành động, thằng già này đã khác.
Mày có thể nói “Tao hy sinh cho vợ con, gia đình” — nghe cao cả đấy, nhưng xạo lồn. Cái thằng mày nên hy sinh cho, là bản thân mày trong tương lai. Nếu thằng quá khứ của mày đã phá đời mày hôm nay, thì chửi nó đi. Đừng thương hại, đừng bào chữa. “Thằng đó khốn nạn, nó phá tao!”
Và tự hỏi: “Thằng hiện tại này có đang phá thằng tương lai không? Hay tao đang đối xử tử tế với hắn?” Hãy làm cho cuộc đời thằng tương lai dễ thở hơn.
Nghĩ theo cách này, mày sẽ thấy vô số cơ hội để thằng tương lai biết ơn mày. Hoặc ít nhất, đừng để hắn nguyền rủa mày như mày đang nguyền rủa thằng quá khứ.“
