Tại sao người ta lại chơi heroin? Đơn giản vì nó làm họ thấy sướng, nếu không thì chẳng ai đụng vào. Tôi từng là một kẻ nghiện văn hóa đại chúng, tiêu thụ phim ảnh, chương trình truyền hình và âm nhạc nhiều như uống nước lã. Nhưng giờ đây, tôi khinh bỉ nó. Không phải vì nó tệ đi—nó vốn luôn rác rưởi như vậy—mà vì tôi đã nhận ra sự thật: Văn hóa đại chúng giống hệt heroin, nó khiến bạn cảm thấy dễ chịu nhưng cuối cùng sẽ giết chết bạn. Đừng nghe lời mấy kẻ hợm hĩnh khoe khoang về nghệ thuật cao siêu, vì dù là phim ảnh rẻ tiền hay triển lãm xa hoa, chúng cũng chỉ là những sản phẩm tiêu thụ không hề làm giàu thêm cho tâm hồn bạn.
Chức năng của văn hóa đại chúng là giải trí, không phải để bồi đắp con người. Có những kiệt tác hiếm hoi vừa mang tính giải trí vừa có giá trị nghệ thuật sâu sắc như “Bố già” hay truyện ngắn của Hemingway, nhưng chúng cực kỳ ít ỏi. Đa số những thứ bạn đang xem chỉ đang “giết thời gian”, hay nói đúng hơn là ăn mòn nguồn lực quý giá nhất của đời người. Bạn dâng hiến sự chú ý cho những bộ phim Marvel hay các chương trình vô bổ, và cái giá phải trả chính là những giờ phút vĩnh viễn không bao giờ quay lại. Khi bạn trẻ, bạn tưởng mình có cả đại dương thời gian để phung phí, nhưng khi đã ở tuổi 51 như tôi, bạn sẽ thấy cái chết đang đến gần và thời gian thực sự ngắn ngủi đến mức nào.
Tôi từng phí phạm hai tuần cuộc đời chỉ để xem trọn bộ phim “House”. Nó thú vị, nó gây nghiện, nhưng sau hai tuần đó, tôi chẳng nhận lại được gì ngoài sự trống rỗng. Ngược lại, khi tôi tập làm thợ mộc, dù tôi làm rất tệ và thường xuyên thấy bực bội vì cắt gỗ lệch, tôi lại thấy mình tiến bộ. Mỗi lần thất bại là một lần tôi học được kỹ năng mới, một thứ gì đó thực sự lớn lên trong con người mình. Giải trí mang lại cảm giác dễ chịu tức thời nhưng vô nghĩa, còn sự nỗ lực dù gây đau khổ lại tạo ra giá trị bền vững cho cuộc sống. Một cuộc đời chỉ toàn cảm giác thỏa mãn nhờ “bơm” văn hóa đại chúng 24/7 là một cuộc đời thảm hại và rỗng tuếch.
Hãy nhìn vào các nền tảng như YouTube hay trò chơi điện tử, chúng được thiết kế chỉ để bạn đốt thời gian một cách vô ích. Việc biết mọi ngóc ngách trong “Star Trek” không có nghĩa là bạn biết gì về cuộc sống, đó chỉ là mớ kiến thức rác rưởi. Thay vì thuộc lòng lời những bài hát rẻ tiền, tôi ước gì ngày trẻ mình đã học về động cơ máy móc hay một ngôn ngữ mới. Giờ đây, khi thấy những đứa trẻ của mình nói được ba thứ tiếng một cách dễ dàng, tôi nhận ra mình đã quá già để làm điều đó. Bạn đang giàu có về thời gian, nhưng bạn lại đang ném nó qua cửa sổ giống như cách Mike Tyson ném đi hàng trăm triệu đô la để rồi cuối cùng trắng tay.
Đừng nhầm lẫn giữa những kẻ cùng sở thích với bạn bè thực sự. Những hội nhóm hâm mộ thực chất chỉ là những con nghiện đang vây quanh một mũi tiêm mang tên văn hóa đại chúng. Họ chẳng có điểm chung nào ngoài cơn nghiện đang cướp đi cuộc sống của chính mình. Tôi cảm thấy cay đắng khi thấy giới trẻ ngày nay vùi đầu vào màn hình, nhận về con số không tròn trĩnh. Sự hối tiếc lớn nhất của những người già như tôi không phải là chưa xem đủ phim, mà là đã lãng phí quá nhiều thời gian vào những thứ phù phiếm thay vì dành cho những người mình yêu thương hay những việc thực sự có ích.
Tôi đang nói với bạn bằng tất cả sự cay đắng của một kẻ từng lầm đường. Đừng lặp lại sai lầm của tôi. Nếu bạn không tin, hãy đi tìm một người trên 50 tuổi và hỏi họ về điều họ hối tiếc nhất. Họ sẽ không nói rằng họ tiếc vì bỏ lỡ một tập phim Netflix, mà họ sẽ tiếc về những kỹ năng họ không học, những vùng đất họ không đi và những thời khắc họ không sống thực sự vì bị dán mắt vào những thứ rác rưởi nhân tạo. Hãy tỉnh ngộ trước khi bạn chỉ còn lại một cái vỏ rỗng và một đống ký ức vô giá trị về những thứ thậm chí còn chẳng có thật.
Bạn định tiếp tục để những thứ giải trí rẻ tiền này “hút máu” cuộc đời mình đến bao giờ, hay bạn muốn bắt đầu làm một điều gì đó thực sự khiến bản thân mình tiến bộ hơn ngay từ hôm nay?
