Nếu phải xăm một điều gì đó lên cơ thể, tôi khuyên bạn đừng làm. Nhưng nếu bắt buộc phải xăm, hãy khắc ngay bốn chữ “TUYỆT ĐỐI KHÔNG AN PHẬN” vào sâu trong đại não của mình. Hãy hiểu cho đúng định nghĩa: “An phận” (settle) nghĩa là bạn chấp nhận một giải pháp dưới mức tối ưu cho bất kỳ vấn đề hay hoàn cảnh nào trong đời. Nó giống như việc bạn đang leo núi Everest, đỉnh núi ngay trước mắt nhưng vì quá mệt, bạn quyết định ngồi thụp xuống giữa đường và tự huyễn hoặc bản thân rằng “chỗ này là đủ tốt rồi”. Đó là sự đầu hàng, và đối với những mục tiêu lớn của cuộc đời như sự nghiệp, gia đình, vị thế xã hội, an phận chính là bản án tử hình cho mọi nỗ lực của bạn. Nếu bạn chấp nhận hạ mình, bạn sẽ dùng cả phần đời còn lại trong sự tiếc nuối và dằn vặt khôn nguôi.
Đừng bao giờ nhầm lẫn giữa “an phận” và “thỏa hiệp”. Thỏa hiệp là điều cần thiết để sinh tồn, nhưng bạn chỉ thỏa hiệp ở những lối rẽ nhỏ trên con đường đi tới mục tiêu lớn, chứ tuyệt đối không thỏa hiệp ở chính mục tiêu đó. Hãy tư duy theo trục ngang và trục dọc: thỏa hiệp là sự điều chỉnh theo trục ngang khi bạn nhường nhịn đối tác một chút để cả hai cùng tiến về phía trước. Còn an phận là sự sụp đổ theo trục dọc, nghĩa là bạn đang nhắm bắn lên mặt trăng nhưng lại tặc lưỡi chấp nhận một cái đích tầm thường dưới mặt đất vì thấy đường lên quá khó khăn. Đó không phải là khôn ngoan, đó là hèn nhát hạ thấp tầm nhìn và từ bỏ hoài bão của chính mình.
Thực tế có những gã rất nực cười: họ kiên quyết không “an phận” ở những việc vặt vãnh nhưng lại dễ dàng buông xuôi ở những bước ngoặt đại sự. Họ có thể đi lùng sục khắp các nhà hàng chỉ để ăn bằng được miếng bít tết đúng ý, hoặc như câu chuyện của người chú ruột mà tôi chứng kiến từ năm 11 tuổi. Gã đàn ông đó đã bắt cả nhóm bạn lội bộ từ rạp phim này sang rạp phim khác chỉ để tìm rạp có hệ thống âm thanh Dolby đạt chuẩn để xem một bộ phim, để rồi khi tìm được thì phim đã chiếu mất một nửa và chẳng xem được gì. Nhưng cay đắng thay, chính gã đàn ông “kỹ tính” trong việc chọn rạp phim đó lại chấp nhận chôn chân ở một vị trí quản lý cấp trung mờ nhạt suốt 30 năm, sống một cuộc đời gia đình tẻ nhạt, đầy rẫy bất mãn mà không bao giờ dám bứt phá hay thay đổi công ty.
Hãy tỉnh táo lại đi, đừng bận tâm đến những chuyện vụn vặt, ở những việc đó bạn thỏa hiệp thế nào cũng được. Nhưng với sự nghiệp và hạnh phúc cả đời, tuyệt đối không được thỏa hiệp. Thà rằng bạn chấp nhận độc thân còn hơn phải ở trong một gia đình nát bét; thà rằng bạn không có sự nghiệp còn hơn phải chịu đựng một công việc tồi tệ, thảm hại trong mắt chính mình. Khi còn trẻ, nhiệm vụ tối thượng của bạn là phải định hình rõ ràng bản thân muốn một cuộc đời như thế nào và kiên trì bám trụ lấy nó. Bản thân tôi lúc nhỏ từng muốn làm phi hành gia, lớn lên tôi nhận ra nó không thực tế với năng lực của mình nên đã điều chỉnh, nhưng một khi đã xác định được những mục tiêu cốt lõi ở tuổi trưởng thành, tôi chưa bao giờ cho phép mình lùi bước.
Tôi sẽ thành thật với bạn một điều rất đau đớn: trong quá khứ, ở vài mục tiêu hạng hai không phải là quan trọng nhất, tôi đã từng tặc lưỡi nghĩ rằng “thế này là đủ rồi” và dừng lại. Tôi hối hận cho đến tận ngày hôm nay. Khi bạn an phận, cuộc đời vẫn tiếp diễn còn bạn thì đứng im, để rồi sau đó bạn nhận ra nếu ngày ấy mình cố gắng thêm một chút, kiên trì thêm một chút thì đã đạt được cái đích đó rồi. Sự an phận chính là điểm bắt đầu cho cái chết của linh hồn. Những kẻ từ bỏ tham vọng luôn có một ánh mắt lờ đờ, mất đi nguyên khí và năng lượng sống. Tôi năm nay đã 50 tuổi, nhưng bạn nhìn xem, tôi có giống một gã đang buông xuôi hay sống mòn không? Tôi vẫn chiến đấu mỗi ngày vì tôi từ chối cuộc sống an phận.
Có những mục tiêu thực tế tôi biết mình có thể không bao giờ chạm tới được trong đời này, nhưng tôi vẫn lao về phía trước. Chính quá trình nỗ lực, chiến đấu đó mới bơm đầy năng lượng và dòng máu nóng vào cơ thể, giúp tôi cảm thấy mình đang thực sự sống. Sẽ có rất nhiều kẻ đạo đức giả xung quanh khuyên bạn hãy sống “thực tế” và biết hài lòng, rằng leo lên đến độ cao đó là tốt lắm rồi. Nhưng đối với tôi, suýt soát không bao giờ là đỉnh Everest. Tôi thà chết trên đường leo lên đỉnh núi còn hơn chấp nhận quay đầu làm kẻ bỏ cuộc, bởi vì bạn chỉ có một cuộc đời duy nhất để sống mà thôi. Đừng để đến năm 50 tuổi như tôi mới nhận ra rằng những mục tiêu mình từng từ bỏ năm 36 tuổi hoàn toàn có thể đạt được nếu ngày ấy mình dám khô máu với nó. Sự quay vòng của vận mệnh là không thể lường trước, chỉ cần bạn giữ vững ý chí, bánh xe số phận sẽ có lúc đưa bạn lên đỉnh cao. Vì vậy, khắc cốt ghi tâm: tuyệt đối không bao giờ được an phận!
