BẪY NỢ: ĐỪNG BÁN RẺ TƯƠNG LAI CHO ĐẠI HỌC
Hôm qua, tôi có trò chuyện với một cậu thanh niên khá thông minh. Cậu ta đã phí hoài ba năm đại học để rồi phải bỏ dở với khoản nợ gần 100.000 USD treo lơ lửng trên đầu. Nực cười ở chỗ, cậu ta thừa nhận đó hoàn toàn là một sự phí phạm thời gian khủng khiếp. Cậu chẳng học được cái gì ra hồn ngoài mấy thứ lý thuyết suông về “công bằng xã hội” trong khi theo đuổi tấm bằng cử nhân Văn học. Tôi từng có bằng phụ về ngành này từ thập niên 90 và ngay từ lúc đó, tôi đã thừa biết nó là một đống rác rưởi. Giờ đây, một người trẻ nhạy bén như cậu ta lại đang phải đi làm thuê với mức lương 10 USD một giờ để đối đầu với cái mà cậu gọi là “mê cung nợ nần” 100.000$ kia.
Bạn có hình dung được không? Mỗi tuần cậu ta phải trả 200 USD tiền lãi, tức là gần 900 USD mỗi tháng. Với mức lương tối thiểu, đó là điều không tưởng. Cậu ta buộc phải hoãn nợ, và rồi lãi mẹ đẻ lãi con, khoản nợ ấy sẽ phình to như một khối u ung thư gặm nhấm cuộc đời. Hệ thống giáo dục đại học hiện nay thực chất là một “tổ hợp công nghiệp” được thiết kế không phải để dạy dỗ bạn, mà để làm giàu cho giới quản lý và các nhà đầu tư. Ở Mỹ, nợ sinh viên là một món hời cho các nhà đầu tư vì bạn không thể tuyên bố phá sản để rũ bỏ nó. Nó là khoản tiền được đảm bảo, là xiềng xích đi theo bạn xuống mồ.
Hãy nhìn vào cách họ vận hành: số lượng giáo sư thực thụ không hề tăng lên, nhưng số lượng nhân viên quản lý hành chính thì bùng nổ. Tại Đại học Michigan, có tới hàng trăm nhân sự chỉ để lo các chương trình “đa dạng và công bằng”. Để trả lương cho đội ngũ vô thưởng vô phạt này, cần hàng trăm sinh viên còng lưng đóng học phí mỗi năm. Trong khi đó, các giảng viên trực tiếp dạy bạn lại thường là những người làm thuê theo hợp đồng ngắn hạn, lương thấp và không có chân trong biên chế. Bạn đang vay nợ hàng trăm nghìn USD chỉ để nuôi béo bộ máy hành chính cồng kềnh đó chứ không phải để mua kiến thức.
Sự thật cay đắng là đại học ngày nay không còn ai trượt cả. Khi nhà trường coi sinh viên là khách hàng, họ sẽ không để bạn rớt. Nhưng hãy nhớ lấy lời tôi: bạn chỉ thực sự học được khi có rủi ro thất bại. Nếu việc đạt được tấm bằng quá dễ dàng, thì tấm bằng đó vô giá trị. Đó là lý do tại sao bây giờ ra đường ai cũng có bằng đại học, ngay cả những nhân viên pha chế ở Starbucks cũng có bằng cấp cao. Tấm bằng đại học đã mất đi cái uy phong của 30 năm trước; nó giờ chỉ là một tấm giấy chứng nhận rằng bạn đã tự nguyện bước chân vào xiềng xích tài chính.
Khi bạn 18 tuổi, bạn chưa đủ trải đời để hiểu rằng một quyết định ký tên vào khoản vay tín dụng có thể định đoạt cả đời mình. Bạn làm thế vì mọi người xung quanh đều làm thế, như những con chuột lemming mù quáng lao mình xuống vực thẳm. Đừng nhảy xuống cái vực đó! Khoản nợ này sẽ ngăn cản bạn kết hôn, mua nhà, hay theo đuổi đam mê thực sự. Nó đè nặng lên tâm hồn bạn, khiến bạn không dám sống, không dám đi đây đi đó, mà chỉ dám cắm đầu vào những công việc mình ghét cay ghét đắng để có tiền trả lãi hàng tháng.
Dữ liệu thực tế chỉ ra rằng thu nhập của những người mới tốt nghiệp đại học và những người tốt nghiệp trung học hiện nay gần như tương đương. Khác biệt duy nhất là người học đại học mất 4 năm ăn chơi, tiệc tùng để rồi gánh khoản nợ trung bình 30.000 USD (hoặc tệ hơn là 100.000 USD), trong khi người tốt nghiệp trung học đã có 4 năm kinh nghiệm làm việc và tích lũy. Kẻ có bằng cấp bắt đầu cuộc đua từ vạch âm, còn người lao động tự do đã đi được một quãng xa mà không có gánh nặng trên vai.
Nợ nần chính là thứ giết chết cuộc đời bạn. Ngày xưa, việc cho vay nặng lãi bị coi là trọng tội vì nó có khả năng hủy diệt một con người từ bên trong. Nếu bạn đang là học sinh trung học, hãy tỉnh táo lại. Đừng đâm đầu vào đại học chỉ vì thói quen hay áp lực xã hội nếu nó bắt bạn phải nợ nần. Hãy bước ra thế giới, làm việc, đi du lịch, đọc những cuốn sách thực sự có giá trị. Làm bất cứ điều gì cũng được, miễn là đừng để bản thân bị cầm tù bởi những khoản vay nhân danh giáo dục. Đó là lời khuyên chân thành và cũng là lời cảnh báo đanh thép nhất tôi dành cho bạn.
