Nếu bạn đang ở phương Tây, hãy giữ quan điểm chính trị của mình kín đáo. Ở chỗ làm, ngoài xã hội, trong quán ăn hay bất cứ nơi công cộng nào, tốt nhất là đừng mở miệng tranh luận chính trị. Thời buổi này, việc bộc lộ quan điểm chính trị không giúp ích gì cho bạn. Nó chỉ có thể gây hại. Và đôi khi là gây hại rất nặng.
Ngày xưa, khoảng những năm 1970 trở về trước, người ta còn có thể tranh luận chính trị một cách văn minh. Một người bảo thủ (cánh hữu) có thể ngồi nói chuyện đàng hoàng với một người cấp tiến/tự do (cánh tả). Nhưng thời đó đã qua rồi. Xã hội bây giờ đã bị phân cực theo cách cực đoan. Mỗi phe nhìn phe kia như kẻ ngu hoặc kẻ xấu. Một người bảo thủ nghe người cấp tiến nói chuyện thì nghĩ anh ta là thằng ngu. Một người cấp tiến nghe người bảo thủ nói thì lập tức dán nhãn: phân biệt chủng tộc, kỳ thị phụ nữ, đủ loại tội lỗi. Trong bầu không khí như vậy, nếu bạn nói ra quan điểm của mình, chắc chắn sẽ có một nhóm người ghét bạn chỉ vì điều đó. Và họ sẵn sàng gây rắc rối cho bạn.
Đặc biệt là ở nơi làm việc. Hãy tự hỏi một câu đơn giản: quan điểm chính trị của bạn giúp gì cho công việc của bạn? Nếu bạn là kỹ sư, kế toán, luật sư hay bác sĩ, việc bạn nghĩ gì về chính trị có giúp bạn làm việc tốt hơn không? Có giúp bạn được tăng lương không? Có giúp bạn kiếm thêm tiền không? Câu trả lời gần như luôn là không. Công ty thuê bạn vì năng lực chuyên môn, không phải vì quan điểm chính trị của bạn. Vậy thì tại sao phải mạo hiểm sự nghiệp chỉ để chứng minh mình đúng trong một cuộc tranh cãi vô nghĩa?
Thực tế còn khó chịu hơn thế. Có những công ty ngầm đứng về một phía chính trị nào đó. Ở những nơi như vậy, bạn có thể phải nghe những quan điểm mà bạn hoàn toàn không đồng ý. Lúc đó bạn phải thực tế. Bạn phải biết kiềm chế, gật đầu cho qua chuyện, và giữ mồm giữ miệng. Nghe thì khó chịu, nhưng đó là sự khôn ngoan. Bạn đi làm để kiếm sống. Nếu bạn có gia đình, có con cái, có trách nhiệm tài chính, thì càng phải tỉnh táo. Bạn muốn giữ nguyên tắc rồi thất nghiệp, hay bạn muốn nuôi sống gia đình? Cuộc đời đôi khi rất khó chịu, nhưng đó là thực tế.
Tôi cũng không ảo tưởng rằng xã hội của chúng ta hoàn toàn tự do ngôn luận. Xã hội rao giảng rằng ai cũng có thể nói điều mình nghĩ. Nhưng sự thật là nếu bạn nói “sai”, bạn có thể mất việc, mất bạn bè, thậm chí gặp rắc rối pháp lý. Đó là thế giới chúng ta đang sống, thích hay không thì nó cũng vậy.
Dĩ nhiên, nếu bạn muốn trở thành nhà hoạt động chính trị, muốn bước vào chính trường, thì câu chuyện khác. Khi đó bạn buộc phải nói rõ bạn tin vào điều gì. Nhưng nếu mục tiêu đời bạn không phải là làm chính trị, thì tốt nhất hãy khôn ngoan. Đừng biến chính trị thành cái bẫy phá hỏng cuộc đời mình.
Tôi hiểu một điều: con người thường chỉ hiểu rõ quan điểm của mình khi tranh luận với người khác. Chính nhờ va chạm với ý kiến trái chiều mà bạn mới biết mình thực sự nghĩ gì. Nhưng nếu muốn làm điều đó, bạn phải chọn đúng người. Bạn cần nói chuyện với những người đủ trưởng thành để tranh luận mà không nổi điên. Những người có thể bất đồng nhưng vẫn giữ được bình tĩnh.
Vấn đề là phần lớn mọi người không như vậy. Khi bạn hỏi họ vì sao họ tin vào điều gì đó, nhiều khi họ không biết trả lời. Họ chỉ tin vì môi trường xung quanh họ tin như vậy. Khi bạn vô tình khiến họ nhận ra điều đó, họ sẽ tức giận. Và người họ trút giận chính là bạn. Không phải vì bạn sai, mà vì bạn khiến họ cảm thấy ngu dốt.
Chính trị có một đặc điểm kỳ lạ. Trong những chủ đề khác như phim ảnh, sách vở hay quan hệ nam nữ, người ta có thể bất đồng mà không nổi điên. Nhưng với chính trị thì khác. Người ta nổi nóng khi phát hiện mình không hiểu vấn đề, khi thấy người khác nghĩ khác mình. Chính trị biến thành cuộc chiến bộ lạc.
Mỗi phe giống như một băng nhóm. Họ có màu cờ của mình, khẩu hiệu của mình, và họ coi phe kia là kẻ thù. Hai bên có thể giống nhau ở rất nhiều điểm, nhưng vẫn căm ghét nhau dữ dội. Và nếu bạn vô tình đứng sai phía trong môi trường của phe kia, bạn sẽ trở thành mục tiêu.
Vì vậy tôi nói lại một lần nữa nè : nếu bạn không được sinh ra để lao vào chính trường, thì hãy giữ quan điểm chính trị của mình cho riêng mình. Im lặng nhiều khi không phải là hèn nhát. Nó là sự khôn ngoan.
