SỰ THỜ Ơ VỚI NHỮNG ÁNH HÀO NHOÁNG: BÀI HỌC VỀ SỰ THẤU HIỂU CUỘC ĐỜI
Tôi là một người cực kỳ hâm mộ Douglas Murray, một bộ óc vô cùng sắc sảo. Gần đây, khi đi quảng bá cho cuốn sách mới của mình, ông ấy đã thốt ra một câu nói khiến tôi phải giật mình vì nó quá chuẩn xác và mang tính khai sáng: “Chúng ta luôn bảo thủ về những gì chúng ta biết rõ”. Hãy ngẫm nghĩ về điều đó xem. Murray đưa ra nhận định này khi thảo luận về vấn đề chuyển giới ở trẻ em. Ông chỉ ra rằng các bậc cha mẹ nhìn chung đều rất hoài nghi và dè chừng với cái trò chuyển giới này vì họ là những người hiểu rõ con cái mình nhất. Bản thân tôi cũng là một người cha có con nhỏ, tôi hiểu chúng đến chân tơ kẽ tóc. Chính vì hiểu rõ, tôi cực kỳ bảo thủ và cẩn trọng với mọi thứ tác động lên chúng, bởi tôi biết cái gì đang thực sự diễn ra, điều mà một gã bác sĩ người lạ hay một kẻ ất ơ nào đó ngoài xã hội không bao giờ hiểu được.
Câu nói đó làm tôi ngộ ra một chân lý hiển nhiên trong cuộc sống: tại sao người già thường có xu hướng bảo thủ, còn người trẻ lại thích tự do, bay nhảy? Câu trả lời rất đơn giản: vì bọn trẻ ranh chẳng biết cái quái gì về cuộc đời cả. Chúng chưa sống đủ lâu để nếm trải sự đời. Còn người già? Họ biết thừa vì họ đã lăn lộn quá lâu rồi. Đó cũng là lý do tôi luôn nói với bạn rằng: Tôi biết nhiều thứ không phải vì tôi thông minh hơn bạn, mà vì tôi đã sống trên đời này lâu hơn bạn, thế thôi. Người lớn tuổi bảo thủ hơn vì họ đã chứng kiến nhiều, hiểu nhiều và họ không dễ dàng bị dắt mũi bởi mấy thứ cải tiến mới mẻ, bóng bẩy. Họ đã thấy quá nhiều “ánh hào nhoáng” trong quá khứ và thừa biết cái kết của chúng thường là những thảm họa kinh hoàng.
CÁI BẪY CỦA SỰ THIẾU HIỂU BIẾT VÀ ẢO TƯỞNG QUYỀN LỰC
Bọn trẻ trọc đầu thì không có cái kinh nghiệm đó. Chúng nhìn thấy một thứ bóng bẩy và lập tức tung hô đó là tương lai, là điều kỳ diệu. Trong khi người già, bằng trải nghiệm xương máu, sẽ gạt phắt nó đi. Chuyện này nghe rất giống hiệu ứng Dunning-Kruger: những kẻ biết ít nhất lại là những kẻ nghĩ mình biết tuốt, còn những người thực sự am hiểu thì lại luôn thận trọng. Sự thiếu hiểu biết chính là lý do khiến những kẻ ngu dốt nhất lại luôn thích lên giọng dạy đời về những chủ đề mà chúng chẳng có một chút kiến thức nào. Nhớ cho kỹ, bạn càng biết nhiều, bạn càng hiểu sâu thì bạn sẽ càng trở nên bảo thủ với những giá trị cốt lõi.
Mấy đứa thích tự do hay hoang tưởng thường gắn mác cho những người bảo thủ là “phản động” hay “bài xích một cách cực đoan”. Nhưng nực cười thay, đó mới chính là giá trị của sự bảo thủ. Khi bạn đã chứng kiến một kịch bản lặp đi lặp lại quá nhiều lần, bạn không cần phải dừng lại để gãi đầu suy nghĩ xem nó tốt hay xấu nữa. Kinh nghiệm mang lại cho bạn một phản xạ tức thì: nhìn thấy cái mầm mống đó là biết ngay hậu quả tồi tệ gì sẽ xảy ra, và bạn từ chối nó. Ngược lại, những người già mà đầu óc vẫn còn mơ mộng, thích theo đuổi những tư tưởng viển vông thì thẳng thắn mà nói, họ là những kẻ đần độn. Có một câu nói kinh điển thế này: “Nếu bạn còn trẻ mà không theo phe tự do, bạn không có trái tim. Nhưng nếu bạn đã già mà không bảo thủ, bạn không có não”.
KHI NGƯỜI LỚN DỐI TRÁ VÀ SỰ SỤP ĐỔ CỦA MỘT THẾ HỆ
Nuông chiều lòng trắc ẩn cho các phong trào này kia thì rất dễ, nhưng nếu đã có tuổi mà vẫn hành xử kiểu ngây thơ thì là do bạn quá ngu ngốc, hoặc bạn đã may mắn được nuôi dưỡng trong một cái kén nhung lụa, tù túng nên chẳng hiểu gì về thực tế khốc liệt của cuộc đời. Tôi từng thấy một mụ già thuộc phong trào cực đoan tự khóa tay mình vào tàu điện ngầm ở London để biểu tình, ngăn cản người khác đi làm. Nhìn cách mụ ta nói chuyện, ai cũng điên tiết. Chỉ cần nghe giọng điệu và nhìn bộ quần áo mụ ta mặc, người ta biết ngay đây là một mụ trung niên cả đời chưa từng phải đổ một giọt mồ hôi kiếm sống, được cung phụng trong nhung lụa bằng tiền của bố hoặc chồng cũ. Mụ ta đứng đó, nhân danh công lý để đòi hỏi những thứ mụ ta hoàn toàn mù tịt.
Sự thật là gì? Trẻ con luôn dành những năm đầu đời để phân biệt giữa thế giới ma thuật và đời thực, và cuối cùng chúng đều phải học được rằng ma thuật là không có thật. Thế nhưng, thế giới của những gã người lớn đạo đức giả ngày nay lại đang tiêm nhiễm vào đầu trẻ con rằng ma thuật tồn tại. Chúng bảo trẻ con rằng: “Con không thể vẫy gậy phép để bay, nhưng con có thể vẫy gậy phép để biến thành giới tính ngược lại”. Khi được hỏi nếu đứa trẻ hối hận sau khi phẫu thuật cắt bỏ ngực thì sao, một kẻ đứng đầu phong trào ở Mỹ đã trả lời một cách tởm lợm: “Thì khâu ngực giả vào lại chứ sao”. Chúng ta là trò chơi Lego chắc? Đây là sự dối trá khốn nạn của người lớn đối với con trẻ.
Cuối cùng thì, lý do bạn phải trở nên bảo thủ là vì bạn biết rõ một điều: kiếm được đồng tiền khó vãi, bảo vệ những giá trị cốt lõi gian nan ra sao, và những thứ bạn yêu quý nhất có thể tan biến chỉ sau một cái búng tay như thế nào. Cái chết có thể đến đột ngột, sự sụp đổ có thể diễn ra trong chớp mắt. Chỉ có kẻ ngu xuẩn mới không nhận ra điều đó. Đừng bao giờ thay đổi chỉ vì muốn thay đổi. Hãy bảo thủ, vì bạn biết cái giá của việc mất đi những điều tốt đẹp là khủng khiếp đến nhường nào.
