Một trong các sai lầm lớn nhất của đời người không phải là không đạt được mục tiêu, mà là đặt mục tiêu quá thấp và rồi đạt được chúng một cách dễ dàng. Bạn cảm thấy thỏa mãn với những chiến thắng nông cạn đó vì nó không mang lại cảm giác đau đớn của sự thất bại. Nhưng thực chất, đó là một kiểu thất bại êm ái, một sự lụi tàn từ từ mà bạn không hề hay biết, cho đến khi bạn nhắm mắt xuôi tay với bao điều hối tiếc vẫn còn giấu kín trong lòng.
Tôi từng được một huấn luyện viên poker dạy cho một bài học để đời: “Đừng chỉ nhìn vào những ván bài bạn thua. Hãy xem những ván bạn thắng, liệu bạn đã thắng được tối đa số tiền có thể chưa?”. Chúng ta thường chỉ dằn vặt khi mắc lỗi rõ ràng, nhưng lại chẳng bao giờ nhận ra mình đã thất bại thảm hại thế nào khi chỉ dám đặt ra những tiêu chuẩn tầm thường. Con người có bản năng tiến hóa là tránh né nỗi đau hơn là tìm kiếm phần thưởng, vì ngày xưa tổ tiên chúng ta phải ưu tiên sống sót trước khi nghĩ đến hưởng thụ. Nhưng thế giới bây giờ đã khác, bạn không còn đối mặt với cái chết mỗi ngày, vậy tại sao vẫn giữ cái tư duy hèn nhát đó?
Lý do thứ hai khiến bạn mãi dậm chân tại chỗ là “chi phí cơ hội”. Bạn chỉ cảm nhận được những gì hiện hữu: thử thách lớn rồi thất bại thì thấy đau, làm việc nhỏ mà thành công thì thấy vui. Nhưng bạn không bao giờ thấy được cái vĩ đại mà lẽ ra bạn đã chạm tới nếu dám dấn thân. Sự lười biếng và khao khát được nằm trong vùng an toàn đã kéo ghì bạn lại. Bạn thà chọn một chút hưng phấn rẻ tiền từ những chiến thắng nhỏ nhặt, còn hơn là mạo hiểm để đổi lấy một thành công vang dội hoặc một thất bại giúp mình trưởng thành.
Trong việc học hành hay sự nghiệp, chọn giải pháp an toàn có thể là khôn ngoan. Nhưng trong việc phát triển bản thân và kỹ năng xã hội, tư duy đó là thuốc độc. Bạn phải hiểu rằng chính những trải nghiệm đau đớn, những lần bị từ chối mới là thứ giúp bạn lột xác. Đừng chấp nhận những “chiến thắng mềm”. Hãy coi những khó khăn và cảm giác tiêu cực là những giá trị tích cực cao nhất, vì chúng buộc bạn phải lớn lên.
Tôi sẽ lấy ví dụ từ chính cuộc đời mình về việc “phí phạm cơ hội”. Có những đêm đi chơi, tôi gặp một cô gái xinh xắn nhưng không phải xuất sắc. Thay vì dồn sức chinh phục “đỉnh cao” thật sự ở giữa căn phòng, tôi lại chọn cách dễ dàng là ở bên người vừa tầm chỉ để đảm bảo mình không ra về tay trắng. Đó không phải là sự tự tôn, đó là sự tự thỏa hiệp. Nếu bạn là kẻ mới bắt đầu, được thôi, hãy cứ thực tập. Nhưng nếu bạn đã có chút vốn liếng mà vẫn làm vậy, bạn đang tự sỉ nhục tiềm năng của chính mình.
Tôi cũng từng chứng kiến một gã trợ lý có kỹ năng kém hơn tôi về mọi mặt, nhưng gã lại có thể đưa một người lạ về nhà chỉ trong 20 phút – điều mà trước đó tôi nghĩ là không tưởng. Sự khác biệt không nằm ở năng lực, mà nằm ở giới hạn trong đầu. Khi tôi tận mắt thấy gã làm được, cái rào cản trong tâm trí tôi sụp đổ, và lập tức tôi cũng làm được những điều tương tự. Đừng để những trải nghiệm trong quá khứ hay những định kiến hẹp hòi ngăn cản bạn thử những điều “điên rồ”. Hãy cứ dấn thân vào những tình huống ngặt nghèo và tin rằng bản thân sẽ tìm ra cách giải quyết.
Hãy đặt mục tiêu đủ lớn để khi đạt được, bạn thấy thực sự tự hào thay vì tự hỏi: “Lẽ ra mình có thể làm tốt hơn”. Trong cuộc đời này, những thứ như bằng cấp hay tài sản có thể tích lũy, nhưng kinh nghiệm sống và bản lĩnh thì không. Bạn không thể “cất kho” một thành công tầm thường để dùng dần. Thứ duy nhất bạn sở hữu là những gì đã được tôi luyện bên trong con người bạn. Và sự tự tin bên trong chỉ lớn mạnh khi bạn dám đối đầu với thử thách cực hạn.
Tôi thà thất bại trước một mục tiêu vĩ đại còn hơn thành công với một thứ tầm thường. Thất bại đó sẽ cho bạn bài học, cho bạn ký tự để viết nên câu chuyện đời mình khi về già. Thành công rẻ tiền chẳng mang lại cho bộ não bạn thêm một chút thông tin mới mẻ nào cả. Mỗi khi đứng trước một lựa chọn, hãy tự hỏi bản thân hai câu: “Đây có phải là hành động của sự tự tôn không?” và “Nếu tôi có tất cả mọi thứ trong tay, tôi sẽ hành động thế nào?”.
Đừng bao giờ tự loại bỏ chính mình khỏi những cuộc chơi lớn trước khi người khác kịp làm điều đó. Đừng chọn sự trung bình chỉ để tránh cảm giác bị từ chối. Hãy sống với tâm thế của một kẻ dư dả, một người không sợ mất mát vì thực tế bạn chẳng có gì để mất ngoài trải nghiệm của chính mình. Hãy bước ra ngoài kia, đặt mục tiêu cao lên và chiến đấu hết mình. Đừng để tầm nhìn hạn hẹp biến cuộc đời bạn thành một chuỗi những ngày dài mờ nhạt và hèn nhát.
