ĐỪNG ĐỂ NHÃN DÁN ĐỊNH DANH GIẾT CHẾT BẢN LĨNH ĐÀN ÔNG
Tôi là một YouTuber, một nhà đầu tư, một người cha, và là một công dân. Nhưng liệu tôi có phải là một “nhân dạng cố định” không? Tuyệt đối không. Tôi thay đổi theo thời gian. Ngày xưa tôi là sinh viên, là đứa trẻ, là thiếu niên; tôi rũ bỏ những nhân dạng đó như con rắn lột da để lớn lên. Thế nhưng, xã hội ngoài kia đang phát điên vì cái gọi là “nhân dạng” (identity). Họ cố bám lấy nó, tranh cãi về nó, và tệ hơn là để kẻ khác ghim mình vào một cái nhãn duy nhất. Bạn phải hiểu rằng, việc ép bạn vào một nhân dạng cố định thực chất là một cơ chế kiểm soát. Họ muốn biến bạn thành một bánh răng dễ thay thế, một thực thể bất biến để dễ bề quản lý.
Hồi tôi còn trẻ, chẳng ai thèm quan tâm “nhân dạng” là gì. Chúng tôi không dùng cái từ đó để định nghĩa bản thân. Điều duy nhất người ta quan tâm là bạn làm được gì. Nhân dạng là thứ không ổn định, nhưng mục tiêu và hành động của bạn thì có. Nhìn vào sự nực cười của nó xem: Ở Mỹ, người ta gọi tôi là người ngoại quốc – một cái nhãn của phe cánh tả. Nhưng khi tôi về mẫu quốc, cái nhãn đó vô giá trị vì ai cũng mang cùng một quốc tịch. Một nhân dạng sẽ thay đổi tùy theo môi trường, nhưng việc bạn đang làm thì không. Đừng để bị đánh lừa bởi những cái tên gọi phù phiếm.
Những kẻ duy nhất thực sự quan tâm đến nhân dạng của bạn là những “nhà côn trùng học xã hội”. Họ muốn ghim bạn lên một tấm bảng trắng, dán nhãn bạn lại rồi phớt lờ bạn đi. Nếu bạn tự xích mình vào một định danh mãi mãi, bạn sẽ không bao giờ có thể thay đổi, phát triển hay tiến hóa. Chính trị bản sắc (identity politics) là thứ độc hại vì nó từ chối quyền được tiến hóa của con người. Nếu tôi cứ bám lấy cái nhãn “nhà văn” suốt đời, tôi đã không bao giờ trở thành nhà sản xuất phim, đạo diễn, doanh nhân hay nhà đầu tư bất động sản. Sự sống là một con sóng, và việc của bạn là lướt trên nó bằng cách thích nghi, chứ không phải đóng băng mình lại.
Tôi tin tưởng sắc đá rằng: Bạn là những gì bạn làm, không phải những gì bạn nói hay những cái nhãn bạn tự dán lên ngực. Có những kẻ khoác lên mình bộ dạng của một nhà văn, mua bút đắt tiền, ngồi trong phòng làm việc sang trọng nhưng chẳng viết nổi một dòng chữ nào ra hồn để kiếm sống. Đó không phải nhà văn, đó là diễn viên kịch. Cũng giống như những kẻ tự xưng là phụ nữ nhưng không có khả năng sinh học của phụ nữ. Nếu bạn chỉ tập trung vào cái nhãn mà không làm được chức năng của cái nhãn đó, bạn chỉ đang lừa dối chính mình và bắt cả thế giới phải hùa theo sự ảo tưởng của bạn.
Việc ám ảnh với nhân dạng là biểu hiện của một trí tuệ non nớt, chỉ biết diễn trò thay vì thực hành. Đàn ông, đặc biệt là đàn ông trẻ, thường có thói quen huênh hoang về những thứ họ chưa đạt tới. Một đứa trẻ 7 tuổi đóng giả làm lính cứu hỏa vì nó ngưỡng mộ điều đó, đó là sự hồn nhiên. Nhưng một người đàn ông trưởng thành mà chỉ lo giữ cái nhãn “người này người nọ” mà không thực sự hành động thì đó là sự thảm hại. Nhân dạng phải là kết quả từ hành động, là cái tên được thốt ra sau khi bạn đã gặt hái thành quả, chứ không phải là cái mặt nạ Halloween để bạn đeo vào rồi đứng yên một chỗ.
Đừng rơi vào cái bẫy của xã hội đương đại – cái bẫy khuyến khích bạn sống trong sự giả tạo. Nếu bạn cứ bám lấy một nhân dạng không dựa trên thực tế, sớm muộn gì đầu óc bạn cũng sẽ suy sụp vì sự mâu thuẫn giữa ảo tưởng và hiện thực. Hãy nhớ kỹ: Xã hội muốn bạn có một “nhân dạng” để họ dễ dàng xếp bạn vào một ngăn tủ và khóa lại. Họ không muốn bạn lớn mạnh hơn cái ngăn tủ đó. Nhân dạng cố định sẽ giết chết sự linh hoạt của bạn. Đừng để mình bị ghim lên bảng như một con bướm khô héo. Hãy sống, hành động và không ngừng rũ bỏ những cái nhãn cũ để trở thành phiên bản mạnh mẽ hơn.
