CHẾ NGỰ SỰ LƯỜI BIẾNG VÀ TRÌ HOÃN: ĐỪNG ĐỂ CUỘC ĐỜI THÀNH PHẾ TÍCH
Tôi đã định né tránh việc nói về chủ đề này từ lâu, đơn giản vì tôi… lười. Nhưng nhìn vào thực tế, tôi nhận ra mình cần phải lên tiếng. Có một quy luật kỳ lạ mà tôi và nhiều người đàn ông từng trải khác đều nhận thấy: đàn ông thường trải qua một giai đoạn “vô dụng” vào cuối tuổi teen và đầu những năm 20. Thời đó, tôi cũng từng là một gã lười chảy thây, chẳng làm nên trò trống gì ngoài việc tiêu tốn thời gian vào những thứ vô bổ. Nhưng đến tầm 25, 26 tuổi, một “bóng đèn” trong đầu bỗng bật sáng, năng lượng vốn phân tán bấy lâu đột ngột hội tụ lại, giúp tôi bắt đầu làm chủ cuộc chơi. Tuy nhiên, bạn không thể ngồi chờ cái “bóng đèn” đó tự bật. Bạn phải hiểu và chế ngự sự lười biếng ngay lập tức nếu không muốn đời mình đổ xuống sông xuống biển.
Đầu tiên, hãy phân biệt rõ hai khái niệm mà các bạn thường đánh tráo: Lười biếng và Trì hoãn. Lười biếng đơn giản là bạn có năng lực, có sức khỏe, nhưng bạn chọn không làm chỉ vì “không thích”. Bạn không đủ bản lĩnh để ép mình vào khuôn khổ. Còn trì hoãn là khi bạn vẫn làm việc này việc kia, nhưng riêng một nhiệm vụ quan trọng nào đó thì bạn cứ khất lần từ ngày này sang ngày khác. Trì hoãn thường chia làm hai loại. Loại thứ nhất là vì bạn ghét bản chất của công việc đó – như tôi cực kỳ ghét giấy tờ sổ sách. Tôi cứ dồn nó lại cho đến khi nó thành một núi khổng lồ, khiến tôi phải hy sinh cả ngày nghỉ để giải quyết trong đau khổ. Đây là sai lầm về quản lý thời gian.
Loại trì hoãn thứ hai thú vị hơn và bạn cần đặc biệt lưu tâm: đó là trực giác từ “não bò sát” của bạn. Có những lúc bạn trì hoãn một dự án hay một quyết định không phải vì lười, mà vì tiềm thức của bạn đang gào thét rằng có điều gì đó không ổn. Tôi đã gặp nhiều trường hợp như vậy; trên giấy tờ thì mọi thứ đều ổn, nhưng tôi vẫn cứ chần chừ. Cuối cùng, chín trên mười lần cái sự trì hoãn đó lại là đúng, vì tiềm thức đã nhìn ra những vết nứt mà lý trí chưa kịp nhận diện. Hãy học cách lắng nghe bản thân: nếu bạn vẫn làm tốt mọi việc khác nhưng chỉ khựng lại ở một việc duy nhất, hãy xem xét lại xem đó có phải là con đường sai lầm hay không.
Quay lại với sự lười biếng thuần túy: đây là kẻ sát nhân thầm lặng. Nó là lý do khiến những kẻ thông minh kiệt xuất lại chỉ tạo ra những sản phẩm tầm thường. Tôi từng là một ví dụ điển hình khi viết luận văn lịch sử ở đại học. Tôi có đủ trí tuệ và tài liệu để làm nên một tác phẩm xuất sắc, nhưng tôi đã để thời gian trôi qua trong sự lười biếng. Đến sát nút, tôi mới vắt chân lên cổ mà chạy. Kết quả là tôi nộp được một xấp tài liệu dày cộp, đọc cũng ổn, nhưng nó không bao giờ đạt đến mức xuất sắc mà lẽ ra tôi có thể chạm tới. Đó là điều tôi nuối tiếc mãi mãi. Sự khác biệt giữa kẻ vĩ đại và kẻ tầm thường thực ra rất nhỏ, nó không nằm ở chỉ số IQ mà nằm ở thời gian bạn thực sự đầu tư vào công việc.
Lười biếng là hành vi ăn cắp thời gian – thứ duy nhất bạn không bao giờ lấy lại được. Thời hạn (deadlines) không chờ đợi bất kỳ ai, chúng vẫn lừng lững tiến về phía bạn trong khi bạn còn bận chơi game hay ngủ nướng. Điều tách biệt một người đàn ông thực thụ với những sinh vật khác chính là khả năng kiểm soát cảm xúc, sự ham muốn và những sở thích nhất thời để dùng lý trí dẫn đường. Một người đàn ông thực thụ không bao giờ để sự lười biếng làm chủ. Anh ta có thể cảm thấy chán nản, có thể không thích công việc đó, nhưng anh ta vẫn sẽ nghiến răng mà làm cho xong. Chúng tôi không thông minh hơn bạn, chúng tôi chỉ là những người biết chấp nhận sự khắc nghiệt và “cày” cho đến khi hoàn thành mục tiêu.
Tin mừng là khả năng chống lại sự lười biếng có thể rèn luyện được. Ngày trước, tôi từng là một gã lông bông đúng nghĩa cho đến khi nhận công việc dạy tiếng Anh vào lúc 6 giờ rưỡi sáng. Áp lực phải có tiền để sinh tồn đã buộc tôi vào một kỷ luật thép. Sự lười biếng bắt đầu bong tróc khỏi con người tôi qua từng ngày thức dậy đúng giờ. Nếu bạn đang bị sự lười biếng bủa vây, hãy tìm cho mình một công việc hoặc một hoạt động buộc bạn phải có mặt vào cái giờ mà bạn ghét nhất. Hãy làm nó một cách nhất quán, không có bất kỳ cái cớ nào được chấp nhận. Đừng để mình trở thành một kẻ có tài nhưng cả đời chẳng làm nên tích sự gì chỉ vì không thể nhấc xác ra khỏi giường vào buổi sáng. Bạn muốn mình là ai trong cuộc đời này?
