Hãy nhìn thật kỹ vào những bức ảnh về các công nhân tại mỏ vàng Sierra Pelada những năm 80, 90. Trông họ không khác gì những nô lệ đúng nghĩa. Nhưng có một sự thật cay đắng thế này: ít nhất trong chế độ nô lệ cổ điển, khi một người thuộc quyền sở hữu của kẻ khác, chủ nô vẫn có trách nhiệm nhất định với sự sống còn của họ. Vì lợi ích ích kỷ của chính mình, để giữ cho món “tài sản” đó tiếp tục sinh lời, chủ nô phải đảm bảo cho họ một chỗ ngủ đủ ấm và một cái bụng đủ no. Ít nhất, họ là những nô lệ được bao bọc một phần.
Còn trong cái xã hội dân chủ tự do và chủ nghĩa tư bản tài phiệt hiện nay, bạn chỉ là một “nô lệ lĩnh lương” (wage slave). Những ông chủ tập đoàn chẳng mảy may quan tâm đến sức khỏe hay cuộc sống của bạn. Cái duy nhất chúng thèm khát là hiệu suất làm việc, và chúng trả tiền để mua đứt thời gian của bạn. Trở thành một kẻ làm công ăn lương là điều tồi tệ nhất, nhục nhã nhất mà một người đàn ông có thể làm với cuộc đời mình. Đừng bao giờ chấp nhận kiếp sống đó. Để tôi vạch trần lý do tại sao.
TÀI SẢN QUÝ GIÁ NHẤT: THỜI GIAN KHÔNG BAO GIỜ TRỞ LẠI
Đối với một người đàn ông trẻ, thời gian là thứ tài sản vô giá nhưng lại bị phung phí tàn nhẫn nhất. Khi còn trẻ, các gã đụt thường ảo tưởng rằng mình có cả một kho tàng thời gian vô tận trước mắt, rồi hành xử như mấy gã trúng số độc đắc đem nướng sạch tiền vào những thứ rác rưởi vô bổ.
- Nướng mình vào game và phim khiêu dâm: Các gã dành ra 6 tiếng mỗi ngày để thủ dâm, cả về nghĩa đen lẫn nghĩa bóng. Cày cuốc một tựa game vô tri suốt 40 tiếng đồng hồ ngay khi nó vừa ra mắt để đạt được cái danh hiệu ảo, trong khi đáng ra phải dùng quỹ thời gian đó cho những việc có ích hơn.
- Bán rẻ thời gian với giá mạt hạng: Năm 16, 17 tuổi, lao vào làm thêm tại McDonald’s với mức lương mạt hạng 10 – 15 đô một tiếng, rồi tự đắc khi thấy mình kiếm được vài trăm đô một tuần sau giờ học. Đó là tư duy của một kẻ ngu muội.
- Cái bẫy mang tên “Học thức cao”: Nhiều gã cố sống cố chết vào đại học, học trường luật để trở thành luật sư doanh nghiệp, mơ mộng mức lương 300 đô một giờ. Làm một phép toán đơn giản: nếu bạn có thể tính tiền khách hàng 25 giờ một tuần, bạn kiếm được khoảng 360,000 đô một năm. Nghe thì to đấy, nhưng đó là cái trần kịch khung của một kẻ làm thuê chuyên nghiệp. Sau khi nộp một nửa cho sở thuế, số tiền thực nhận chẳng còn bao nhiêu để chi trả cho nhà cửa, xe cộ, vợ con và áp lực cuộc sống. Bạn vẫn chỉ là một kẻ bán thời gian lấy tiền, hoàn toàn không có sự tự do.
SỰ KHÁC BIỆT GIỮA KẺ BÁN THỜI GIAN VÀ NGƯỜI MUA THỜI GIAN
Thời gian là một nguồn tài nguyên hữu hạn, một khi đã trôi qua là vĩnh viễn biến mất vào gương chiếu hậu. Bạn không thể lấy lại nó giống như việc giảm cân hay học lại một ngôn ngữ đã quên. Vậy mà hầu hết đàn ông lại chấp nhận bán đi tài sản quý giá nhất này với một mức giá cố định: 15 đô, 100 đô, hay thậm chí là 300 đô một giờ.
Hãy nhìn vào sự khác biệt bản chất giữa hai tư duy ở tuổi 25:
| Tiêu chí | Tư duy của Nô lệ lĩnh lương | Tư duy của Chủ doanh nghiệp |
| Hành động | Lao vào làm thuê tại McDonald’s hoặc một văn phòng luật với mức thù lao cố định theo giờ. | Đứng ra mở một chuỗi nhượng quyền McDonald’s hoặc lập một văn phòng luật tư nhân. |
| Bản chất | Tự biến mình thành công cụ, bán đi nguồn tài nguyên hữu hạn (thời gian) cho kẻ khác. | Thu mua lại thời gian của những kẻ làm thuê khác với giá rẻ để đòn bẩy hệ thống. |
| Thu nhập | Bị giới hạn nghiêm ngặt bởi số giờ làm việc tối đa của một cá nhân. | Không có giới hạn. Hưởng chênh lệch từ sức lao động của hàng chục, hàng trăm nhân viên dưới quyền. |
Bạn có thể khoác lên mình bộ vest hàng hiệu, ở khách sạn 5 sao, đi xe sang, nhưng nếu cuộc đời bạn vẫn phụ thuộc vào lệnh của kẻ khác, bạn chẳng khác gì những phu mỏ vàng Sierra Pelada kia – chỉ là một con nô lệ mặc suit đẹp hơn mà thôi.
SỰ TÀN NHẪN CỦA GUỒNG QUAY TƯ BẢN
Đừng ảo tưởng về sự trung thành hay tình nghĩa nơi công sở. Đối với các ông chủ tập đoàn, bạn chỉ là một công cụ sinh lời. Nếu ngày mai bạn đột quỵ và chết ngay tại bàn làm việc, họ sẽ làm gì? Họ sẽ gửi đến đám tang của bạn một vòng hoa chia buồn – thế là hết. Ngay ngày hôm sau, một kẻ khác sẽ được tuyển dụng để ngồi vào cái ghế đó.
Họ không quan tâm đến sức khỏe hay cuộc sống của bạn. Một khi bạn gặp sự cố, không còn khả năng vắt sữa, bạn lập tức trở thành một gánh nặng tài chính và bị tống thẳng ra bãi rác xã hội không thương tiếc. Đó là luật chơi thực tế.
Là một người đàn ông đã đi qua nửa cuộc đời, tôi nhìn lại và thấy kinh ngạc trước cách mà bản thân từng phung phí thời gian khi còn trẻ. Tôi từng dành hàng giờ đồng hồ và đốt những đồng tiền kiếm được từ công việc giao báo ít ỏi để nướng vào những trò chơi điện tử vô tri như Galaga hay Ms. Pac-Man, thay vì dùng thời gian đó để đọc những cuốn sách giá trị hơn, kết giao với những người giỏi hơn và xây dựng nền tảng vững chắc.
Hãy tỉnh ngộ đi. Đừng làm gã ngu bán đi thời gian của mình để đổi lấy vài đồng bạc lẻ. Hãy nhận thức rõ giá trị của thời gian, bắt tay vào xây dựng sự nghiệp, vận hành hệ thống của riêng mình và biến lũ lười biếng, ngu muội ngoài kia thành kẻ bán thời gian cho bạn. Hãy làm chủ cuộc đời mình, đừng làm nô lệ cho kẻ khác.
