Tôi cực kỳ mê trượt tuyết và chơi bóng quần (squash). Cảm giác lướt phăng phăng xuống núi hay lúc cây vợt đánh trúng hồng tâm của quả bóng mang lại cho tôi một sự thỏa mãn sâu sắc đến tận xương tủy. Nhưng nhớ cho kỹ: tôi là một kẻ chơi bóng quần và trượt tuyết cực kỳ tệ hại. Nhìn lại những thước phim mình trượt tuyết, tôi trông chẳng khác gì một quả bóng tuyết đang lăn lăn xuống núi một cách thảm hại, lưng thì gù, tư thế thì sai lệch. Sự thật là tôi chẳng có một chút tài năng nào ở hai bộ môn này, nhưng bước ngoặt may mắn ở chỗ: chính vì biết mình quá dốt, tôi chưa bao giờ ảo tưởng sẽ kiếm sống từ chúng hay trở thành vận động viên chuyên nghiệp. Tôi chơi hoàn toàn vì niềm vui và không một chút tham vọng.
Ngược lại, tôi là một người có tài năng viết lách xuất chúng, nhưng tôi chẳng có một chút đam mê nào với nó. Tôi bắt đầu viết kiếm tiền từ năm 16 tuổi khi còn học trung học, bắt nguồn từ một rắc rối: tôi bị bố mẹ bắt quả tang khi đang giữ hộ đống cần sa cho một người bạn tên Rodrigo. Hậu quả là tôi bị cấm túc và bị cắt luôn tiền tiêu vặt. Là một thằng nghiện thuốc lá nặng thời điểm đó, việc không có tiền mua thuốc chẳng khác gì thảm họa. Đúng lúc lớp tiếng Anh yêu cầu viết truyện ngắn mỗi tuần, tôi đã nảy ra sáng kiến bán lại những câu chuyện mình viết cho mấy đứa bạn lười biếng để đổi lấy thuốc lá hoặc tiền mặt, biến việc này thành một công việc kinh doanh nhỏ hái ra tiền.
Để không bị vị linh mục dạy học phát hiện ra mánh khóe này, tôi buộc phải ép mình viết mỗi câu chuyện bằng một văn phong hoàn toàn khác nhau. Tôi thay đổi liên tục từ ngôi thứ nhất, ngôi thứ ba, thậm chí cả ngôi thứ hai; phối hợp đủ loại thì tương lai, quá khứ, hiện tại; lúc thì dùng câu ngắn, lúc lại dùng những câu phức tạp, uốn lượn. Việc này không phải để khoe mẽ ta đây là nhà văn vĩ đại, mà là để sinh tồn, để giáo viên nghĩ rằng đây là bài của những đứa trẻ khác nhau. Cuối cùng tôi vẫn bị bắt, nhưng không phải vì viết dở, mà vì tôi quá lười nghĩ tên nhân vật nên đã lỡ dùng trùng một cái tên cho cả bài của tôi và bài bán cho thằng bạn. Dù có một chút rắc rối với gia đình, nhưng đây chính là trường dạy nghề thực chiến nhất giúp tôi rèn giũa kỹ năng viết để phục vụ độc giả và khách hàng.
Bài học xương máu ở đây là gì? Đam mê và tài năng là hai phạm trù hoàn toàn khác biệt. Đừng bao giờ dại dột xây dựng sự nghiệp dựa trên đam mê của bạn. Người ta cứ ra rả khuyên bạn “hãy làm những gì bạn yêu thích” – toàn là những lời đạo đức giả và vớ vẩn. Làm thứ bạn yêu không có nghĩa là bạn làm tốt nó. Hãy tìm ra thứ bạn thực sự giỏi, công bằng và khách quan mà nói. Bản thân tôi chỉ viết khi gặp áp lực hay có rắc rối trong cuộc sống để trốn tránh thực tại; còn khi vui vẻ và hạnh phúc, tôi tuyệt đối không đụng vào bút mực, tôi đi trượt tuyết.
Đời không như là mơ, thứ bạn đam mê chưa chắc đã mang lại lợi ích cho bạn, và thứ có lợi cho bạn chưa chắc là thứ bạn thích làm. Quy luật này đúng cho mọi mặt trong cuộc sống, đặc biệt là trong chuyện đàn bà. Có một sự khác biệt rất lớn giữa một người phụ nữ tốt và một người phụ nữ khiến bạn phát điên vì yêu hay ham muốn thể xác. Nhiều khi, người đàn bà làm bạn mê muội lại chính là tai họa hủy hoại đời bạn; còn người phụ nữ bạn thấy bình thường lại là bến đỗ tuyệt vời nhất. Cuối cùng thì, hãy tỉnh táo phân định rõ đâu là đam mê, đâu là tài năng. Nếu hai thứ đó trùng làm một, bạn là kẻ may mắn; nếu không, hãy chọn tài năng để nuôi thân và giữ đam mê làm thú vui tiêu khiển.
