ĐỪNG TỰ BIẾN MÌNH THÀNH NÔ LỆ THỜI HIỆN ĐẠI
Nghe cho kỹ đây, đại học ngày nay không còn là cánh cửa thiên đường như thiên hạ vẫn tung hô đâu. Nó là một cú lừa ngoạn mục, một cái bẫy nợ được thiết kế để biến bạn thành một “nô lệ giao kèo” (indentured servant) của thời hiện đại. Nếu bạn chưa biết, vào thế kỷ 17-18, những kẻ nợ nần chồng chất phải bán mình cho các chủ đất để làm việc không công suốt đời. Bây giờ cũng vậy thôi, chỉ khác là thay vì xiềng xích, người ta dùng những con số trong tài khoản ngân hàng để xích chân bạn trong ít nhất 20 năm cuộc đời.
Bạn có nghĩ mình tỉnh táo khi đâm đầu vào đại học chỉ vì 70% bạn bè cùng lứa đều làm thế? Đó là tâm lý bầy đàn ngu xuẩn. Bạn đang tự đặt bản thân vào một khoản nợ khổng lồ mà ngay cả khi phá sản, bạn cũng không bao giờ thoát được. Chính phủ và các tổ chức tài chính đã biến nợ sinh viên thành loại nợ “vĩnh cửu”, không thể bị xóa bỏ. Bạn sẽ bắt đầu cuộc đời bằng một con số âm, và tôi sẽ đứng đó cười vào mặt bạn khi thấy bạn vật lộn mỗi tháng để trả lãi cho đống kiến thức vô dụng mà bạn đã học được ở mấy hội hè bê tha.
CÁC CON SỐ BIẾT NÓI VÀ SỰ THẬT VỀ THU NHẬP
Đừng để những số liệu thống kê hào nhoáng đánh lừa. Đúng là người có bằng đại học có thể kiếm được nhiều tiền hơn người chỉ tốt nghiệp trung học nếu tính trên mặt bằng chung của mọi độ tuổi. Nhưng hãy nhìn lại thực tế của thế hệ bạn đi: sự chênh lệch thu nhập sau thuế giữa một người có bằng và không có bằng thực chất không đáng bao nhiêu so với cái giá phải trả. Một người tốt nghiệp trung học có 4 năm kinh nghiệm làm việc thực tế, trong khi bạn mất 4 năm để nhậu nhẹt và học những thứ phù hợp với “sở thích” thay vì thị trường.
Sai lầm lớn nhất là nhìn vào những người ở độ tuổi 40-50 hiện nay để mơ mộng. 25 năm trước, chỉ có 10% dân số đi học đại học – họ là những người thực sự giỏi hoặc giàu có, và họ nghiễm nhiên giữ các vị trí quản lý. Còn bây giờ, 70% chen chân vào đại học, biến cái bằng thành một tờ giấy lộn phổ thông. Khi bạn ra trường với khoản nợ 30.000 – 40.000 USD, số tiền lãi sẽ tăng nhanh hơn khả năng trả nợ của bạn. Kết quả là trung bình người ta mất tới 21 năm chỉ để trả hết nợ sinh viên.
CÁI GIÁ PHẢI TRẢ CHO SỰ CHẬM TRỄ
21 năm trả nợ nghĩa là gì? Nghĩa là bạn phải cắt từ 200 đến 500 USD mỗi tháng từ đồng lương còm cõi của mình để nộp cho ngân hàng. Số tiền đó lẽ ra là tiền đặt cọc mua nhà, là vốn làm ăn, hoặc là tiền để nuôi con. Vì nợ nần, bạn sẽ phải trì hoãn việc mua căn nhà đầu tiên ít nhất một thập kỷ. Phụ nữ sẽ phải trì hoãn việc sinh con cho đến khi ngoài 30, dẫn đến hàng loạt nguy cơ về sức khỏe và tốn thêm đống tiền cho các dịch vụ thụ tinh nhân tạo chỉ vì đã lãng phí tuổi trẻ để trả nợ cho một cái bằng vô giá trị.
Thậm chí, hai người có bằng đại học lấy nhau sẽ tạo ra một “hố đen tài chính” gấp đôi. Cả hai đều phải đi làm quần quật, tống con cái vào các trung tâm bảo mẫu để kiếm tiền trả nợ cho đến tận năm 43 tuổi. Trong khi đó, cái gã mà bạn coi là “kẻ thất bại” vì không vào đại học, nếu hắn bắt đầu một công việc chân tay như cắt cỏ hay làm vườn, thì sau 4 năm hắn đã có cơ ngơi riêng. Đến lúc bạn cầm cái bằng ra trường, hắn có thể đã có 5 chiếc xe tải và một đội ngũ nhân viên, sống thong dong và sẵn sàng mua nhà.
BẢN CHẤT CỦA HỆ THỐNG GIÁO DỤC LÀ KINH DOANH
Tại sao học phí lại tăng phi mã? Đó là “Giả thuyết Bennett”: Khi chính phủ càng hỗ trợ nhiều khoản vay và trợ cấp, các trường đại học càng có cớ để tăng giá. Họ dùng tiền của bạn để xây dựng những tòa nhà bóng bẩy, thuê một đội ngũ hành chính cồng kềnh và trả lương cao cho ban quản lý thay vì nâng cao chất lượng giảng dạy. Bạn bị nhồi sọ rằng không có bằng đại học thì đời bạn sẽ khốn khổ, nên bạn cứ nhắm mắt ký vào các tờ giấy vay nợ mà không hề tính toán.
Phố Wall cũng cực kỳ yêu thích khoản nợ của bạn. Với họ, nợ sinh viên là loại đầu tư an toàn hơn cả trái phiếu chính phủ vì nó không bao giờ mất đi và được chính phủ bảo lãnh. Các ngân hàng thúc đẩy chính phủ tung ra nhiều khoản vay hơn để họ có thể kiếm chác trên lưng bạn. Trong khi cha mẹ bạn vì quá sợ hãi cho tương lai của con cái mà ép bạn ký tên, thì họ không biết rằng chính họ đang cùng bạn đặt bút ký vào bản án nô lệ dài hạn.
KHI NÀO BẠN THỰC SỰ CẦN ĐẾN TRƯỜNG?
Tôi không bảo tất cả các ngành đều là rác rưởi. Nếu bạn theo đuổi khối STEM (Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật, Toán học), y khoa hay luật, bạn bắt buộc phải có bằng cấp và sự đào tạo chuyên sâu. Ở đó, đại học đóng vai trò như một trường dạy nghề cao cấp. Nhưng nếu bạn vào đại học chỉ để “tìm kiếm bản thân” hay học những môn vớ vẩn như “xã hội học văn hóa đại chúng” hay “nghiên cứu về Harry Potter”, thì bạn đang ném tiền qua cửa sổ một cách ngu xuẩn nhất.
Trường học ngày nay sẽ không để bạn trượt vì bạn là “khách hàng” của họ. Không có thử thách, không có sự thất bại thực sự, bạn sẽ chẳng học được gì về bản thân cả. Bạn chỉ thực sự trưởng thành khi đối mặt với khó khăn ngoài đời thực, giống như leo núi vậy. Đừng tốn hàng trăm ngàn USD để đổi lấy sự trưởng thành giả tạo trong môi trường đại học. Nếu muốn tìm hiểu bản thân, đi gặp bác sĩ tâm lý mỗi ngày còn rẻ hơn và hiệu quả hơn nhiều.
LỜI CẢNH TỈNH CUỐI CÙNG
Đừng đi học đại học trừ khi bạn có một mục tiêu nghề nghiệp rõ ràng và bắt buộc phải có bằng cấp từ một ngôi trường danh tiếng. Một cái bằng từ một ngôi trường hạng bét ở một vùng hẻo lánh chẳng giúp ích gì cho sự nghiệp của bạn đâu. Đó chỉ là một tấm “giấy thông hành” giả mạo mà bạn đã mua với cái giá quá đắt. Đừng để mình trở thành kẻ phục vụ bàn với khoản nợ khổng lồ, nhìn những đồng lương ít ỏi bị xẻ thịt mỗi tháng để chuyển vào túi những kẻ giàu có ở Phố Wall.
Hãy nhớ lấy lời tôi: Đại học là một khoản đầu tư, mà đã là đầu tư thì phải có lãi. Nếu bạn không nhìn thấy cái lợi nhuận thực tế đó, đừng dại dột mà ký tên vào bản giao kèo nô lệ. Đừng để cuộc đời mình bị đình trệ chỉ vì một ảo tưởng về tấm bằng. Hãy ra đời, làm việc, va vấp và tích lũy thay vì tự đào hố chôn mình trong nợ nần khi tóc còn chưa xanh. Đừng để đến lúc 40 tuổi mới nhận ra mình đã bị lừa thì đã quá muộn rồi.
