Đêm qua xảy ra một vụ tấn công ở London. Một nhóm cực đoan đã lao vào giết người bằng dao, giết hại du khách vô tội. Cảnh sát buộc phải bắn hạ chúng. Và sáng nay, điều tôi nghe được không phải là sự tỉnh táo, mà là một màn ngụy biện rẻ tiền: “Không phải tất cả đều như vậy”, “chỉ một số ít thôi”. Bạn có thấy sự vô lý chưa? Khi máu còn chưa khô, người ta đã vội vàng xóa trách nhiệm tập thể của một hệ tư tưởng nuôi dưỡng bạo lực.
Tôi nói cho bạn hiểu – họ lặp lại một luận điệu cũ rích: không phải tất cả đều là kẻ giết người, không phải tất cả đều cực đoan. Họ nói rất khó nhận diện vì bây giờ không ai “mặc đồng phục” nữa. Nhưng bạn thử nghĩ xem – nếu một hệ tư tưởng liên tục sản sinh ra những kẻ sẵn sàng giết người, thì vấn đề nằm ở đâu? Ở “một vài cá nhân” hay ở chính cái nền tảng tư tưởng đó? Đừng tự lừa mình.
Tôi đã thấy mô hình này lặp lại ở nhiều nơi – Manchester, London, St Petersburg. Những vụ tấn công không phải là sự cố riêng lẻ. Nó là hệ quả. Nhưng người ta vẫn cố tách rời hậu quả khỏi nguyên nhân. Họ bảo bạn phải “hợp tác với cộng đồng đó”, phải “hiểu họ”, trong khi chính bên trong hệ thống ấy có những kẻ đang giảng dạy rằng xã hội hiện tại là mục tiêu cần bị phá hủy.
Bạn có biết điều đáng sợ hơn không? Không chỉ là bạo lực. Mà là cách họ hợp thức hóa nó. Họ dạy những đứa trẻ rằng phụ nữ không phù hợp với tiêu chuẩn của họ thì xứng đáng bị làm nhục. Họ dung túng, thậm chí khuyến khích việc thao túng, lạm dụng những cô gái trẻ, biến họ thành công cụ tình dục, thậm chí buôn bán xuyên quốc gia. Và rồi người ta vẫn dửng dưng nói: “Đó chỉ là ngoại lệ”.
Tôi hỏi bạn – nếu một hệ tư tưởng có thể sản sinh ra những hành vi như vậy, thì bạn còn gọi đó là “ngoại lệ” được không? Hay đó là sản phẩm tất yếu của chính nó?
Nhưng chưa hết. Họ còn vẽ ra một bức tranh giả tạo: phần lớn những người trong hệ tư tưởng đó là “tốt”, là “hiền lành”, là “người bình thường”. Họ có văn hóa, có âm nhạc, có thức ăn, có truyền thống. Nghe rất vô hại, đúng không? Nhưng đó chính là lớp vỏ. Một lớp vỏ đủ dễ chịu để bạn mất cảnh giác, đủ “bình thường” để bạn không dám đặt câu hỏi.
Tôi không phủ nhận rằng trong bất kỳ cộng đồng nào cũng có người tốt. Nhưng vấn đề không nằm ở cá nhân tốt hay xấu. Vấn đề là hệ tư tưởng đó dung túng cái gì, cổ vũ cái gì, và tạo điều kiện cho cái gì phát triển. Bạn phải nhìn vào hệ thống, không phải chỉ nhìn vào vài khuôn mặt “thân thiện”.
Có những nghiên cứu cho thấy một tỷ lệ đáng kể trong số họ sẽ không tố giác người cùng hệ tư tưởng, ngay cả khi biết rõ sắp có hành vi bạo lực. Có khảo sát cho thấy họ không tin vào hệ thống pháp luật hiện tại, mà muốn thay thế bằng hệ thống của riêng họ. Và rồi, khi bạn chỉ ra điều đó, họ quay sang buộc tội bạn là “kỳ thị”, là “thiếu khoan dung”.
Tôi nói cho bạn rõ – đây không phải là “nỗi sợ vô căn cứ”. Đây là nhận thức dựa trên thực tế. Gọi tên vấn đề không phải là cực đoan. Che giấu vấn đề mới là nguy hiểm.
Bạn còn bị ép phải chấp nhận một trò chơi ngôn từ. Đừng gọi nó là cái gì gắn với hệ tư tưởng đó. Chỉ được gọi chung chung là “khủng bố”. Tại sao? Vì nếu bạn gọi đúng tên, bạn sẽ bị gắn mác phân biệt, bịt miệng, bị đẩy ra ngoài cuộc thảo luận. Đây không còn là tìm kiếm sự thật. Đây là kiểm soát nhận thức.
Và rồi người ta bảo bạn: “Hãy quen đi. Đây là một phần của cuộc sống hiện đại.” Nghe quen không? Khi một xã hội bắt đầu coi bạo lực là điều “bình thường phải chấp nhận”, thì đó không còn là xã hội mạnh mẽ nữa. Đó là xã hội đang suy yếu.
Tôi nói điều này để bạn tỉnh táo: trong một nền dân chủ, số đông quyết định. Nếu một hệ tư tưởng tiếp tục phát triển mà không bị chất vấn, không bị kiểm soát, thì sớm muộn nó cũng chiếm ưu thế. Và khi đó, chính những quyền tự do mà bạn đang có – thứ đã mất hàng trăm năm để xây dựng – sẽ bị tháo dỡ từng phần.
Bạn không được phép ngây thơ. Bạn không được phép tự ru ngủ mình bằng những câu nói “chỉ là số ít”. Lịch sử chưa bao giờ sụp đổ vì “số ít” một cách ngẫu nhiên. Nó sụp đổ vì số đông im lặng trước những dấu hiệu rõ ràng.
Tôi không bảo bạn phải thù ghét ai. Nhưng tôi yêu cầu bạn phải nhìn thẳng vào sự thật. Đừng để những khẩu hiệu đạo đức giả khiến bạn mất khả năng phân tích. Đừng để nỗi sợ bị gọi tên khiến bạn từ bỏ lý trí.
Bạn hiểu tôi nói gì chứ? Nếu bạn còn muốn giữ một xã hội ổn định, thì điều đầu tiên bạn phải làm là ngừng tự lừa dối mình.
