TỰ DO HAY XIỀNG XÍCH ?!
Năm 1992, khi tôi mới 24 tuổi và đang làm một chân chạy việc quèn tại một công ty luật danh tiếng, tôi đã thấy bộ mặt thật của thứ gọi là “thành đạt”. Ở đó có một gã luật sư đối tác cấp cao, một kẻ quyền lực thực thụ. Hắn lái chiếc BMW đời mới, diện những bộ vest hai hàng khuy bóng lộn, tốt nghiệp Luật Harvard và kiếm hàng triệu đô mỗi năm. Hắn điều hành cả một quân đoàn luật sư cấp dưới, chỉ cần hắn hắng giọng một cái là lũ đàn em đã run bắn lên vì khiếp sợ. Hắn giàu, hắn giỏi, và hắn có tất cả những thứ mà giới trẻ các bạn thường thèm khát.
Nhưng hãy nhìn vào cái giá của sự hào nhoáng đó. Tôi nhớ như in mùa hè năm ấy, khi gã quyết định đi nghỉ mát sau mười năm ròng rã bán mạng cho công việc. Hắn lên kế hoạch cho một chuyến đi châu Âu ba tuần cùng vợ con. Vì thời đó chưa có điện thoại di động hay email phổ biến, hắn phải lập một bản lịch trình dài 20 trang giấy, chi tiết đến mức điên rồ: từ khách sạn, bảo tàng cho đến tận cái nhà hàng nơi hắn ăn sáng, kèm theo số điện thoại của từng nơi. Mục đích duy nhất là để khách hàng lớn của hắn có thể liên lạc được với hắn bất cứ lúc nào, không được rời xa cái ống nghe điện thoại quá 5 phút. Một chuyến đi không có lấy một giây ngẫu hứng, một sự tự do bị giam cầm trong một bản kế hoạch cứng nhắc.
Và rồi chuyện gì đến cũng đến. Chỉ vài ngày trước khi khởi hành, tập đoàn bảo hiểm – khách hàng lớn của hắn – gọi điện và nói rằng họ “không cảm thấy thoải mái” nếu hắn đi vắng. Thế là xong. Hắn hủy toàn bộ chuyến đi. Một kẻ quyền lực, giàu nứt đố đổ vách, sở hữu văn phòng lát gỗ tro đắt tiền và những bức tranh nghệ thuật xa xỉ, hóa ra lại là một thằng nô lệ hiện đại. Hắn mặc bộ vest xám sang trọng nhưng cổ họng thì bị xích lại bởi đồng tiền và kỳ vọng của kẻ khác. Hắn không có quyền tự quyết định ngay cả một kỳ nghỉ cho gia đình mình, đơn giản vì hắn đã bán linh hồn cho cái cấu trúc mà hắn đang phục vụ.
Tôi rời bỏ công ty luật đó ngay sau sự việc ấy. Đó là bài học đắt giá nhất đời tôi: Tôi nhận ra mình không bao giờ muốn trở thành hạng người như thế. Bạn phải hiểu rằng, có những kẻ sinh ra đã mang tâm thế nô lệ như triết gia Nietzsche từng nói. Họ cần một cái khung, một cấu trúc xã hội bao bọc lấy mình, nếu không có nó họ sẽ tan rã như những tế bào mất đi lớp màng bảo vệ. Họ chấp nhận hy sinh tự do để đổi lấy địa vị, vật chất và cảm giác thuộc về một tầng lớp thượng lưu. Nhưng cái giá là họ không bao giờ được làm điều mình muốn. Họ là “đuôi của một con sư tử” hơn là “đầu của một con chuột”.
Bây giờ là lúc bạn phải tự hỏi chính mình: Bạn muốn sống cuộc đời như thế nào? Bạn thèm khát địa vị để rồi phải quỳ lụy, hay bạn chọn sự tự do dù có thể phải đánh đổi bằng sự cô độc và thiếu hụt vật chất? Đừng bao giờ để hoàn cảnh hay dòng đời đưa đẩy bạn vào một vị trí mà bạn không hề mong muốn. Hãy nhìn gã luật sư kia và gã vô gia cư ngoài kia. Một kẻ có tất cả nhưng không có tự do, và một kẻ tự do tuyệt đối nhưng không có sự bảo hộ nào. Không có lựa chọn nào là hoàn hảo, nhưng điều quan trọng nhất là bạn phải chủ động chọn.
Đừng để vài chục năm nữa nhìn lại, bạn phải thốt lên rằng mình đã lầm đường chỉ vì để cuộc đời tự trôi. Sự khác biệt giữa một người đàn ông bản lĩnh và một kẻ hèn nhát chính là ở quyết định có ý thức. Nếu bạn chọn làm nô lệ cấp cao, hãy biết rõ mình đang làm gì và chấp nhận nó. Nếu bạn chọn tự do, hãy sẵn sàng đối mặt với bão tố. Khi bạn tự tay đưa ra lựa chọn, bạn sẽ hạnh phúc hơn vì ít nhất bạn biết mình đang sống cuộc đời của chính mình, chứ không phải là một quân cờ trong tay kẻ khác. Đừng để mình trở thành một kẻ thành đạt trong xiềng xích.
