SỰ NGUY HIỂM CỦA VIỆC NGỪNG TƯ DUY VÀ QUYỀN ĐƯỢC NGHĨ KHÁC
Đừng để bị lừa bởi cái vẻ ngoài yên bình của xã hội tiêu thụ này. Tôi nói cho bạn biết, việc người ta cố tình bịt miệng những kẻ có tư tưởng cực đoan như Andrew Anglin hay các nhóm tân phát xít không đơn thuần là để bảo vệ lẽ phải. Tôi không đứng về phía họ, tôi thấy họ sai lầm ở nhiều điểm. Nhưng khi xã hội cấm đoán bạn tiếp cận những ý tưởng đó, họ đang ngầm nhục mạ bạn. Họ coi bạn là những kẻ yếu ớt, bạc nhược và thiếu bản lĩnh trí tuệ đến mức không thể tự đối diện với một ý tưởng xấu xa. Họ đối xử với bạn như những đứa trẻ không biết tự tư duy, cần được bao bọc trong một cái kén an toàn giả tạo để khỏi “lầm đường lạc lối”.
Chúng ta đang sống trong một thời đại kỳ quái, nơi con người sợ hãi những ý tưởng mới và khiếp nhược trước những quan điểm khác biệt. Chỉ cần ai đó nói sai một câu hay có một suy nghĩ không thuận tai đám đông, ngay lập tức sẽ có một làn sóng phẫn nộ đổ ập xuống. Tại sao ư? Vì chúng ta đang bị nhốt trong những “chiếc lồng” tư tưởng của chính mình. Xã hội tiêu thụ và các thuật toán mạng xã hội đã phân loại, chiều chuộng và chỉ ném cho bạn những gì bạn muốn nghe. Bạn sống trong một bong bóng nơi mọi thứ đều vuốt ve quan điểm có sẵn của bạn, và đó chính là khởi đầu của sự thoái hóa.
Bạn chỉ có thể trưởng thành khi va chạm với những thứ mà bạn không đồng tình. Tầm nhìn của bạn chỉ mở rộng khi bạn dám đối đầu với những bộ óc khác biệt. Đôi khi, việc tranh luận với kẻ khác sẽ khiến bạn nhận ra lý lẽ của họ sắc bén hơn, đúng đắn hơn, và giúp bạn từ bỏ những ảo tưởng cũ kỹ để chạm tới sự thật. Nhưng xã hội này lại đang khuyến khích bạn làm ngược lại: hãy cứ ngoan ngoãn làm một người tiêu thụ tốt, đừng thắc mắc, đừng phản kháng và đừng bao giờ chạm vào những ý tưởng bị coi là “nguy hiểm”.
Đỉnh cao của trí tuệ mà bạn cần rèn luyện chính là khả năng xem xét một ý tưởng mà bạn không hề tin tưởng, thậm chí là ghét cay ghét đắng. Hãy học cách đặt chúng vào một “hộp cát” (sandbox) để mổ xẻ và nghiên cứu. Tôi lấy ví dụ về một vấn đề kinh tởm như văn hóa phẩm đồi trụy trẻ em. Bản năng và đạo đức của tôi và bạn đều nói rằng nó là rác rưởi vì nó xâm hại trẻ em. Nhưng hãy thử đặt một giả thuyết “nguy hiểm” hơn: nếu đó là những hình ảnh do máy tính tạo ra (CGI), không có đứa trẻ thực nào bị hại, thì liệu có chấp nhận được không?
Khi bạn dám suy nghĩ đến tận cùng của vấn đề đó trong “hộp cát” tư tưởng, bạn sẽ nhận ra một sự thật sâu sắc hơn. Chúng ta cấm nó không chỉ vì bảo vệ trẻ em, mà còn vì chúng ta sợ nó sẽ làm mục nát toàn bộ nền văn hóa và đạo đức xã hội. Việc suy nghĩ thấu đáo về một thứ tồi tệ không biến bạn thành kẻ xấu, nó giúp bạn hiểu rõ tại sao bạn tin vào những giá trị mình đang giữ. Nếu bạn không hiểu đối phương, không hiểu mặt tối, thì niềm tin của bạn chỉ là một loại giáo điều rỗng tuếch.
Thật thảm họa khi giới trẻ ngày nay bị tước đi quyền được tư duy độc lập dưới chiêu bài “bảo vệ an toàn”. Khi họ cấm một người phát ngôn, dù người đó có điên rồ đến đâu, họ đang tước đi khả năng phân tích của bạn. Nếu bạn chấp nhận để người khác quyết định thay mình cái gì được nghe, cái gì được nghĩ, bạn đang tự nguyện dâng cổ vào tròng của sự độc tài. Hôm nay họ cấm những kẻ cực đoan, ngày mai họ cấm những người có ý kiến trái chiều, và chẳng mấy chốc, họ sẽ tìm đến bạn.
Tôi đã sống đủ lâu để thấy kịch bản này lặp lại. Đừng để mình trở thành một cái máy tiêu thụ vô tri, chỉ biết gật đầu trước những gì được bày sẵn trên màn hình. Hãy can đảm bước ra khỏi vùng an toàn, đối diện với những ý tưởng gai góc và học cách tự mình kết luận. Nếu bạn không tự tập bơi trong dòng chảy của những ý tưởng khác biệt, bạn sẽ sớm bị nhấn chìm bởi sự chuyên chế núp bóng sự tử tế. Nhớ lấy lời tôi, đừng để cái gót giày của sự độc tài giẫm lên cổ mình chỉ vì bạn quá lười để suy nghĩ.
