Tỉnh mộng đi bạn ạ. Trên đời này làm quái gì có thứ gọi là tình yêu vô điều kiện. Chúng ta luôn khao khát, luôn mơ mộng và điên cuồng tìm kiếm nó ở khắp mọi nơi. Bạn hy vọng sẽ gặp được một ai đó nhìn thấu tâm hồn mình, yêu con người thật của mình một cách trọn vẹn, không do dự, không mưu cầu. Nhưng tôi nói cho bạn biết, đó là một cú lừa ngoạn mục. Nó chẳng khác gì câu chuyện về Ông già Noel hay Thỏ Phục sinh mà người ta dựng lên để dụ con nít. Đi khắp thế giới để tìm kiếm một tình yêu vô điều kiện cũng nực cười và vớ vẩn y như vậy.
Hãy phân biệt rõ: Tình yêu có điều kiện không phải là một cuộc trao đổi mua bán kiểu “bánh ít trao đi, bánh quy trao lại”. Đó không phải là giao dịch thương mại. Điều kiện ở đây có nghĩa là phẩm chất, giá trị hoặc nền tảng mà bạn có, và tình yêu của đối phương buộc phải bám rễ vào đó để tồn tại. Hãy nhìn vào những mối quan hệ xung quanh bạn. Bạn yêu quý những người bạn thân vì họ có cùng sở thích, cùng gu âm nhạc, điện ảnh hay cùng chí hướng với bạn. Đó chính là điều kiện. Tình yêu đôi lứa cũng vậy, chỉ là người ta cố tình nhắm mắt làm ngơ, giả vờ như nó thanh cao lắm để rồi chuốc lấy thất vọng khi thực tế vả vào mặt.
Thứ duy nhất giúp bạn nếm trải được chút dư vị của sự “vô điều kiện” là những rung động đầu đời khi còn là một đứa trẻ – thứ mà chúng ta gọi là “cảm nắng”. Bạn nhìn thấy một cô gái, lập tức ngây ngất như bị sét đánh, đứng trước mặt người ta thì líu lưỡi nhưng ánh mắt thì cứ vô thức dõi theo đầy trong sáng. Bạn mơ tưởng rằng nếu mình có cơ hội bày tỏ, cô ta cũng sẽ yêu bạn cuồng nhiệt như thế. Nhưng đó chỉ là một giấc mơ không bao giờ thành hiện thực vì người con gái bạn yêu lúc đó không hề có thật, cô ta chỉ sống trong trí tưởng tượng của bạn mà thôi.
Năm tôi 13, 14 tuổi, tôi từng say đắm một cô bạn cùng lớp, một cô gái tóc vàng, mảnh mai, đẹp như một đóa hồng hoàn hảo. Tôi tôn thờ cô ta cho đến một ngày, khi cả lớp đang ngồi đợi giáo viên đến muộn. Mọi người tán gẫu về bộ phim hoạt hình Xì Trum, và cô nàng trong mộng của tôi thản nhiên thốt lên một câu trơ trẽn: “Chỉ có một Tí Cô Nương thì chắc ả ta phải bận rộn phục vụ tình dục cho lũ Xì Trum kia lắm nhỉ”. Ngay khoảnh khắc đó, mọi ảo tưởng lãng mạn của tôi vỡ vụn. Tôi nhận ra cô ta chẳng phải nữ thần nào cả, mà chỉ là một đứa con gái lăng loàn, rẻ tiền. Tôi đã tự lừa dối mình khi nghĩ cô ta là sinh vật độc nhất vô nhị mà tôi tìm kiếm.
Bạn có biết cái ảo tưởng về một tình yêu lãng mạn, hoàn hảo vô điều kiện này từ đâu ra không? Nó xuất phát từ nền văn minh phương Tây, cụ thể là từ Dante Alighieri với tác phẩm “Thần khúc”. Ông ta viết kiệt tác đó để dâng tặng cho Beatrice – người đàn bà của đời mình. Nhưng sự thật là Dante chỉ gặp Beatrice vỏn vẹn vài ba lần trong đời, hầu như chưa từng nói chuyện. Ông ta “cảm nắng” cô ta từ năm 13 tuổi, tự vẽ nên một hình tượng hoàn mỹ trong đầu và từ đó viết nên một trong những cột trụ của văn học lãng mạn phương Tây. Chúng ta đang tôn sùng một thứ tình yêu được xây dựng từ ảo tưởng của một gã đàn ông si tình đối với một người đàn bà mà ông ta chẳng hề quen biết.
Để tôi kể cho bạn nghe một câu chuyện thực tế và tàn nhẫn hơn. Một người cha hạnh phúc đón đứa con trai chào đời, nuôi nấng, dạy dỗ nó suốt mười mấy hai mươi năm trời từ cách đạp xe, câu cá cho đến những bài học đạo đức. Rồi một ngày, đứa trẻ gặp tai nạn, xét nghiệm ADN cho thấy nó không phải con ruột của ông ta. Đứa trẻ không có lỗi, người cha không có lỗi, nhưng mối quan hệ giữa họ sẽ không bao giờ như trước nữa. Người cha vẫn sẽ thương tiếc, nhưng tình yêu cốt nhục đã biến mất, bởi vì cái điều kiện tiên quyết – “nó là giọt máu của tôi” – đã bị phá vỡ. Không ai sai cả, nhưng tình yêu đã thay đổi.
Hay như chuyện một cặp vợ chồng đang sống hạnh phúc thì người chồng làm ăn thất bại, đưa gia đình vào cảnh khốn khó. Người vợ bắt đầu bớt yêu chồng, lạnh nhạt dần dù sau đó họ có giàu có trở lại. Những gã đàn ông non nớt sẽ lu loa lên rằng cô ta là kẻ hám tiền, là hạng thực dụng. Sai lầm. Đó là góc nhìn của những đứa trẻ ranh. Điều kiện để người phụ nữ trao thân gửi phận cho bạn là bạn phải là chỗ dựa vững chắc, là người bảo đảm cho tương lai của con cái cô ta. Khi bạn mất đi năng lực đó, bạn không còn là người đàn ông đáng tin cậy như cô ta từng nghĩ. Đó là bản năng sinh tồn và duy trì nòi giống, không phải là sự tham lam.
Điều kiện trong tình yêu có thể rõ ràng, có thể ngầm định. Nó có thể là những tiêu chuẩn chung như sự tử tế, khỏe mạnh, không bạo lực; hoặc là những đòi hỏi riêng tư của mỗi người. Đừng dối trá nữa, chính bạn cũng có điều kiện khi yêu đấy thôi. Bạn muốn cô ta phải xinh đẹp, quyến rũ, biết lắng nghe và là một người tình giỏi giấu trên giường. Bạn sẵn sàng thỏa hiệp, đánh đổi điều kiện này lấy điều kiện khác quan trọng hơn, nhưng tuyệt đối bạn không bao giờ yêu mà không đòi hỏi gì. Bạn có điều kiện, cô ta có điều kiện, bạn bè hay thậm chí cha mẹ bạn cũng có điều kiện để yêu thương bạn.
Khoảnh khắc duy nhất trong đời bạn được nếm trải tình yêu vô điều kiện thực sự là khi bạn còn là một đứa trẻ sơ sinh nằm trong lòng mẹ. Đó là một khoảnh khắc cực kỳ ngắn ngủi. Còn lại, tất cả tình yêu trên đời này đều phải đi kèm với điều kiện. Cố tình phủ nhận thực tế này là bạn đang tự che mắt mình, tự sống trong xứ sở thần tiên của những kẻ khờ dại. Và cái kết của con đường ảo tưởng đó, không có gì khác ngoài sự phản bội và tan vỡ nát lòng. Hãy tỉnh táo nhìn nhận những gì mình có thể cống hiến và những gì mình đòi hỏi, có như vậy bạn mới làm chủ được cuộc đời mình.
