BA TRỤ CỘT CỦA MỘT NGƯỜI CHA ĐÍCH THỰC
Đã bao giờ bạn tự hỏi một người cha tồn tại trên đời này để làm gì chưa? Đây là một câu hỏi sâu sắc mà hầu hết cái xã hội hiện đại này đã quên mất câu trả lời. Xã hội nữ quyền coi thường vai trò của người cha, biến họ thành những gã hề, những kẻ vô dụng trên phim ảnh và thực tế. Nhưng nghe cho kỹ đây, một người cha đích thực là tấm khiên và là người thầy bắt buộc phải dạy cho con trai mình ba thứ cốt tử: một cái nghề để sinh tồn, cách giao tiếp với thế giới và quan trọng nhất là sự tự kiểm soát bản thân. Nếu thiếu một trong ba, bạn chỉ là một thực thể dở dang.
Nhiệm vụ đầu tiên là dạy con một cái nghề, một kỹ năng để sống sót. Thời xưa, cha dạy con săn bắt, hái lượm để không bị chết đói. Ngày nay, dù hệ thống giáo dục có thể thay cha làm việc đó, nhưng cái tinh thần truyền nghề, sự chỉ dẫn trực tiếp từ người cha vẫn là thứ không gì thay thế được. Nó tạo ra sợi dây liên kết giữa các thế hệ. Tuy nhiên, trong cái thời đại mà bạn chỉ cần quẹt thẻ là có đồ ăn, nhiều người đã lầm tưởng rằng họ không cần cha nữa. Đó là một sự ngạo mạn ngu ngốc dẫn đến sự suy đồi về bản sắc của đàn ông.
Thứ hai là dạy con cách tương tác với thế giới. Một người cha phải là tấm gương để con nhìn vào mà biết cách đối xử với đàn ông, phụ nữ, người già và trẻ nhỏ. Ông ấy dạy bạn cái gì là đúng, cái gì là sai, và khi nào bạn phải đứng lên ngăn chặn sự bất công. Nếu bạn thấy một gã say rượu đang làm nhục một người yếu thế hơn, người cha bản lĩnh sẽ dạy bạn phải can thiệp thay vì đứng nhìn. Đó là kỹ năng xã hội hóa để bạn không chỉ tồn tại mà còn được tôn trọng trong một cộng đồng. Sự hợp tác chính là chìa khóa để loài người đứng đầu chuỗi thức ăn.
Nhưng nghe đây, phẩm chất quan trọng nhất mà chỉ có người cha mới dạy tốt nhất chính là sự tự kiểm soát (self-control). Đây là thứ tách biệt con người với loài thú. Động vật là nô lệ của bản năng “chiến hay biến” (fight-or-flight). Thấy lửa thì chạy, thấy kẻ thù thì lao vào cắn xé mà không suy nghĩ. Nhưng đàn ông thì khác, chúng ta có lý trí để đè bẹp những cảm xúc nhất thời, để dừng lại và chọn phương án tối ưu nhất. Người cha là người rèn giũa con mình không được than vãn, phải biết chờ đợi thời cơ và làm chủ những cơn bốc đồng của chính mình.
Nhìn vào cái xã hội đầy rẫy những kẻ béo phì, lười biếng và những “đứa trẻ lớn xác” luôn miệng đòi quyền, đòi hỏi mà xem. Đó là sản phẩm của việc thiếu vắng sự rèn giũa từ người cha. Những kẻ đó chỉ biết tiêu xài và hưởng thụ, không hề có một chút tự chủ nào. Tại sao? Vì họ được nuôi dưỡng bởi sự nuông chiều thái quá của những bà mẹ và sự vắng bóng của một người cha nghiêm khắc. Người mẹ có xu hướng xoa dịu khi con khóc, cho nó kẹo để nó im miệng. Còn người cha? Tôi sẽ bảo con mình: “Im ngay, kiểm soát bản thân đi, ngồi vào góc mà suy nghĩ”. Đó không phải là ác, đó là rèn luyện bản lĩnh.
Sự nuông chiều của người mẹ và của xã hội này đang tạo ra những thế hệ đàn ông yếu ớt, luôn nghĩ rằng thế giới phải quay quanh mình. Khi bạn không được dạy về sự tự kiểm soát, bạn sẽ trở thành nô lệ cho ham muốn và cảm xúc của chính mình. Người cha thời xưa khi đối mặt với con thú dữ đang lao đến, ông ấy không chạy trốn vì sợ hãi. Ông ấy kiểm soát nỗi sợ, đứng vững và đâm giáo vào đúng thời điểm. Đó là bài học sống động nhất về sự tự chủ mà không một lớp học nào có thể dạy được ngoài tấm lưng của người cha.
Tôi gọi con mình là “thằng nhóc rắc rối” (little shit), không phải vì tôi không yêu nó, mà vì tôi yêu nó đến mức muốn nó phải trở thành một người đàn ông thực thụ. Tôi dạy nó ba bài học đó mỗi ngày. Nếu bạn là một người cha trẻ, hãy khắc cốt ghi tâm ba điều này. Còn nếu bạn là một người con không có cha hoặc có một ông bố chỉ muốn làm “bạn thân” (dad) thay vì làm cha (father), thì bạn phải tự mình học lấy. Đừng hy vọng ai đó sẽ làm thay bạn. Hãy tự rèn luyện sự tự chủ, học cách giao thiệp và làm chủ một kỹ năng nghề nghiệp.
Đừng để những chương trình tivi hay những định kiến xã hội đánh lừa rằng người cha là không cần thiết. Sự thiếu hụt bóng dáng người cha trong việc giáo dục là một thảm họa cho tâm lý nam giới. Nhiều người gửi email cho tôi nói rằng họ thèm khát một người cha, thèm khát sự dẫn dắt. Nếu bạn đang ở trong tình cảnh đó, hãy hiểu rằng bạn cần phải tự làm cha của chính mình. Hãy tự đặt ra kỷ luật, tự học cách đối mặt với thế giới. Đừng sống như một đứa trẻ mãi không lớn, hãy đứng dậy và làm chủ cuộc đời mình bằng lý trí và bản lĩnh của một người đàn ông.
