Tôi từng ở vùng trung tâm Texas, trong căn nhà ngoại ô cùng vợ và bố mẹ vợ. Một buổi chiều tẻ nhạt, tôi bâng quơ mở lời với những gương mặt đang chán chường xung quanh: “Nghe nói có quán hải sản ngon lắm ở Abilene, hay là cả nhà mình đi thử xem sao?”. Bố mẹ vợ tôi gật đầu bảo nghe có vẻ hay, vợ tôi cũng lật đật chuẩn bị đồ đạc để lên đường. Nhớ cho kỹ, bản thân tôi chẳng hề muốn đi đến cái nơi khỉ ho cò gáy cách đó tận ba tiếng rưỡi lái xe chút nào, nhưng thấy mọi người hào hứng nên tôi đành im lặng nhét mình vào ghế lái. Chuyến hành trình đày đọa ấy rốt cuộc chỉ dẫn chúng tôi đến một nhà hàng tồi tàn với những món ăn rác rưởi và dịch vụ tồi tệ. Cay đắng hơn, trên đường về, cả bốn người chúng tôi đều bị ngộ độc độc thực phẩm, phải liên tục tấp vào mọi cây xăng dọc đường để giải quyết bãi chiến trường trong sự nhục nhã và ê chề tột cùng. Khi về đến nhà lúc một giờ đêm, trong cơn kiệt sức và tức giận, chúng tôi mới ngỡ ngàng nhận ra một sự thật đau đớn: chẳng một ai trong cái xe đó thực sự muốn đi Abilene cả. Ai cũng nghĩ người khác muốn đi, và ai cũng chọn cách im lặng, tỏ ra lịch sự để rồi cùng nhau đâm đầu vào một thảm họa tốn thời gian và rước nhục vào thân.
Đó chính là “Sự thiếu hiểu biết số đông” (Pluralistic Ignorance) hay còn gọi là Nghịch lý Abilene – một căn bệnh tâm lý đang âm thầm gặm nhấm và hủy hoại xã hội này mà bạn cần phải tỉnh ngộ ngay lập tức. Bạn có hiểu cảm giác đau đớn khi bản thân hoàn toàn phản đối một điều gì đó, nhưng lại chọn cách câm lặng chỉ vì nghĩ rằng tất cả những người xung quanh đều đồng tình không? Xót xa hơn, nhiều kẻ còn mở miệng tung hô, công khai ủng hộ những thứ mình ghét bỏ chỉ để tỏ ra hòa nhập, để không bị coi là kẻ lạc loài. Bản chất con người là nỗi sợ cô đơn, sợ bị tách biệt khỏi tập thể, và chính sự hèn nhát nhân danh “lịch sự” đó đang ép bạn phải ngậm miệng, thỏa hiệp trước những điều tồi tệ nhất. Bạn không hề yếu đuối, bạn chỉ muốn dĩ hòa vi quý với những người xung quanh, nhưng chính sự im lặng đó lại là tấm vé đưa bạn thẳng đến những quyết định sai lầm mang tính hủy diệt.
Nhìn rộng ra ngoài xã hội kia mà xem, thảm kịch Abilene này đang diễn ra mỗi ngày ở quy mô toàn cầu. Tại Tây Âu và Mỹ, các cuộc khảo sát chỉ ra rằng có đến 70-90% người dân muốn hạn chế nhập cư, và hơn một nửa muốn tống khứ những kẻ nhập cư lậu ra khỏi bờ cõi để bảo vệ đất nước. Nhưng tại sao làn sóng nhập cư hỗn loạn đó vẫn tiếp diễn tràn lan và hủy hoại nền văn minh của họ? Bởi vì ai cũng quá lịch sự, ai cũng bị ràng buộc bởi các quy chuẩn giả tạo và tự mặc định rằng đồng bào của mình đang ủng hộ điều đó nên chẳng một ai dám đứng lên phản kháng. Chúng ta đang quá nhu nhược và hèn nhát trước những điều vô lý điên rồ nhất. Tôi không bao giờ chấp nhận việc một đứa trẻ mẫu giáo mới 5-6 tuổi đầu, chưa biết tình dục là gì, chưa biết em bé sinh ra từ đâu, lại bị nhồi nhét những kiến thức lệch lạc về chuyển giới và xu hướng tính dục của người lớn. Đó là một sự đồi trụy nhân danh giáo dục, vậy mà cả xã hội vẫn im lặng chịu đựng chỉ vì thói lịch sự giả tạo, sợ làm mất lòng kẻ khác.
Cái bẫy nhục nhã nhất là để hòa nhập, bạn tự dối lòng rằng mình ủng hộ những thứ điên rồ đó dù trong thâm tâm bạn vô cùng căm ghét. Cuối cùng thì tất cả những trò in tiền vô tội vạ gây lạm phát, những cuộc chiến tranh vô nghĩa ở nước ngoài, hay sự hỗn loạn của hệ tư tưởng lệch lạc này, chẳng ai thực sự mong muốn cả. Nhưng bạn và đám đông ngoài kia lại chọn cách ngậm miệng, đồng ý với một tương lai mà chính các bạn biết rõ là thảm họa. Những kẻ cơ hội và bất chính trên thượng tầng thừa hiểu và lợi dụng thói lịch sự và nỗi sợ hãi của bạn để thao túng thời cuộc, khiến bạn không thể phản kháng. Chỉ cần bạn hé răng phản đối việc tuyên truyền về chuyển giới cho trẻ con, chúng sẽ lập tức dán nhãn bạn là kẻ kỳ thị. Nếu bạn hoài nghi về làn sóng nhập cư, chúng sẽ gán cho bạn cái mác phân biệt chủng tộc. Cái mác đó sẽ giết chết sự nghiệp, triệt hạ đường sống, khiến bạn mất việc, phá sản kinh doanh và dìm danh dự của bạn xuống vũng bùn xã hội. Nỗi sợ hãi bị hủy hoại danh tiếng đã biến những người có lương tri thành những kẻ câm lặng, để mặc cho lũ chiến binh công lý xã hội hay đám nice guy thao túng thế giới này.
Người ta vẫn bảo rằng để cái ác hoành hành, chỉ cần những người tốt chọn cách im lặng và chấp nhận buông xuôi. Nghịch lý Abilene đang trực tiếp hủy hoại cuộc đời bạn, hủy hoại thế hệ trẻ và kéo sụp cả xã hội này xuống hố sâu tăm tối chỉ vì các bạn không dám bảo vệ lập trường của mình. Đừng dại dột biến mình thành con cừu non ngoan ngoãn, để người khác dắt mũi vào những trò chơi hủy diệt cuộc đời. Hãy đứng thẳng lưng, đối diện với sự thật và thẳng thắn nói “Không!”. Đừng sợ những ánh nhìn phán xét, đừng sợ những lời đe dọa vô căn cứ từ những kẻ nhân danh đạo đức giả. Nếu ngày hôm nay bạn không dám giữ vững lập trường của mình, không dám cất lên tiếng nói chân thật từ đáy lòng để từ chối những điều sai trái, thì ngày mai bạn sẽ phải trả giá. Đó sẽ là một hành trình đầy rẫy sự nhục nhã, đau đớn cào xé tâm can, giống như việc phải chịu đựng cơn tiêu chảy hành hạ trên một chuyến xe bế tắc mà chính sự im lặng hèn nhát của bạn đã đẩy bản thân vào.
