KIỆT SỨC: KẺ HỦY DIỆT THẦM LẶNG KHI BẠN ĐANG Ở ĐỈNH CAO
Hãy nói về một vấn đề nghiêm trọng mà ít ai dám mổ xẻ thấu đáo: Sự kiệt sức (Burnout). Nó không ập đến khi bạn thất bại, nó thường quật ngã bạn ngay khi bạn đang ở đỉnh cao của sự nghiệp hay kinh doanh. Và nếu không cẩn thận, nó sẽ hủy hoại cuộc đời bạn.
Vậy kiệt sức là gì? Hãy định nghĩa nó một cách sòng phẳng: Kiệt sức đơn giản là khi cái bạn nhận về ít hơn cái bạn bỏ ra trong một hoạt động nào đó. Hãy tưởng tượng như một bài toán kinh doanh: bạn bỏ ra 100 đồng chi phí nhưng chỉ thu về 70 đồng doanh thu. Bạn đang phá sản dần đều. Trong cuộc sống, “chi phí” không chỉ là tiền, nó là thời gian, nỗ lực, năng lượng và nhiệt huyết. Khi phần thưởng nhận lại – dù là tiền bạc hay sự thỏa mãn – không còn tương xứng với cái giá bạn trả, đó là lúc ngọn lửa trong bạn bắt đầu tắt ngấm.
CÁI BẪY CỦA LỢI NHUẬN GIẢM DẦN
Khi bạn bắt đầu một thứ gì đó, ví dụ như một sở thích hay một công việc mới, chỉ một chút thành quả cũng khiến bạn sướng phát điên. Giống như gã nhà giàu kể về 100 đô đầu tiên kiếm được trong gara vậy – lúc đó nó là vô giá vì bạn đi lên từ số không. Nhưng khi đã có cả tỷ bạc, thêm một triệu nữa cũng chẳng khiến bạn mảy may xúc động. Đó chính là nguồn cơn của kiệt sức. Bạn vẫn phải bỏ ra chừng đó nỗ lực, thậm chí là nhiều hơn để duy trì vị thế, nhưng cảm giác thỏa mãn thì cứ vơi dần. Bạn cảm thấy mình đang hy sinh quá nhiều mà chẳng nhận lại được gì đáng giá.
Sai lầm lớn nhất của đàn ông khi bị kiệt sức là họ thường làm một trong hai việc ngu ngốc sau: Một là bắt đầu bỏ bê công việc, khiến mọi thứ mình dày công xây dựng sụp đổ hoàn toàn. Hai là “nhảy vọt” sang một lĩnh vực mới mà mình hoàn toàn mù tịt và không có năng lực. Hãy nhìn những ca sĩ lừng danh đột ngột bỏ hát đi đóng phim rồi thất bại thảm hại, hay Michael Jordan bỏ bóng rổ đi chơi bóng chày và chỉ dừng lại ở mức trung bình. Họ trốn chạy sự kiệt sức bằng cách lao vào những thứ mình không giỏi, để rồi cuối cùng trắng tay.
CHIẾN THUẬT ĐỐI ĐẦU VÀ QUẢN TRỊ NỖ LỰC
Để không rơi vào vực thẳm, điều đầu tiên bạn phải làm là thừa nhận nó. Đừng lầm tưởng rằng mình hết yêu công việc, chỉ là bạn đang mệt mỏi vì bài toán thu chi năng lượng đang bị lỗ. Đừng dại dột vứt bỏ những gì đã mất hàng thập kỷ để xây dựng chỉ vì một phút nhất thời. Thay vào đó, hãy nhìn vào phương trình của mình: Làm sao để giảm “đầu vào” (input) mà vẫn giữ được “đầu ra” (output)? Bạn có thể thuê người quản lý, giao bớt việc, hay chấp nhận ăn chia ít đi một chút để đổi lấy sự thảnh thơi.
Nhiều gã cứ khăng khăng “chỉ mình mới làm được việc này”. Đó là sự ngạo mạn sai lầm. Nếu bạn đang quản lý một chuỗi cửa hàng và cảm thấy kiệt quệ, hãy thuê một chuyên gia quản lý về thay thế mình. Bạn vẫn nắm phần lớn lợi nhuận nhưng không còn phải lao tâm khổ tứ. Hãy để kẻ khác làm thay công việc chân tay cho bạn. Hãy tỉnh táo để nhận ra khi nào chương này của cuộc đời nên khép lại. Đôi khi, cách tốt nhất để thắng sự kiệt sức là bán sạch mọi thứ, cầm tiền và bước sang một trang mới một cách ngăn nắp.
ĐÀN ÔNG CẦN MỘT ĐỈNH NÚI ĐỂ CHINH PHỤC
Sự khác biệt giữa đàn ông và phụ nữ là đàn ông chúng ta được thiết kế để luôn cần một đỉnh núi để chinh phục. Khi có mục tiêu, chúng ta thức dậy với sự phấn khích, làm việc mà như đang chơi. Nhưng khi đã đứng trên đỉnh quá lâu và không còn thấy ý nghĩa gì nữa, sự kiệt sức sẽ biến cuộc sống thành địa ngục. Đừng để mình rơi vào trầm cảm hay sự buông xuôi. Nếu đỉnh núi cũ đã không còn mang lại cảm giác gì, hãy dọn dẹp nó thật gọn gàng, rồi đi tìm một đỉnh núi mới.
Đừng bao giờ để sự mệt mỏi nhất thời khiến bạn đưa ra những quyết định nóng nảy, vứt bỏ những thứ quý giá nhất trong đời vào sọt rác. Kiệt sức chỉ là một tín hiệu báo rằng bạn cần thay đổi phương thức hành động hoặc tìm kiếm một mục đích mới. Hãy biết lúc nào nên dừng lại, lúc nào nên bước tiếp và lúc nào nên chạy trốn khỏi sự tầm thường. Đàn ông hơn nhau ở chỗ biết khi nào nên “úp bài” (fold) để bảo toàn vốn liếng cho cuộc chơi tiếp theo. Đừng để sự kiệt sức biến bạn thành một kẻ thất bại trong khi bạn đang nắm trong tay cả thế giới.
