Gen Z không biết làm chuyện đó.
Gen Z đang gặp vấn đề nghiêm trọng trong chuyện hẹn hò, và phần lớn nguyên nhân không nằm ở ngoại hình, tiền bạc hay “thiếu cơ hội”, mà nằm ở sự thiếu hụt kỹ năng xã hội căn bản. Đây là thế hệ đầu tiên lớn lên hoàn toàn trong một thế giới online. Đội này không biết – và cũng không hình dung được – một thời con người buộc phải giao tiếp trực tiếp, phải nói chuyện, đọc sắc mặt, cảm nhận không khí và học cách đối diện với người khác bằng xương bằng thịt.
Kết quả là gì? Đây là thế hệ ít quan hệ ụt ịt nhất, ít hẹn hò nhất, ít sinh con nhất trong lịch sử hiện đại. Không phải vì họ không muốn yêu, mà vì họ không biết cách bước ra thế giới thật để kết nối. Mọi thứ đều thông qua màn hình: đặt đồ ăn qua app, nhắn tin thay vì nói chuyện, thậm chí đứng trước mặt nhau vẫn cúi đầu lướt điện thoại. Kỹ năng giao tiếp – thứ từng được mài giũa tự nhiên qua trường lớp, bạn bè, các buổi tụ tập – gần như bị bỏ rơi.
Tôi thấy rõ điều này ở cả nam lẫn nữ. Gen Z giống đực, nói thẳng, rất sợ tiếp cận phụ nữ ngoài đời. Nỗi sợ bị từ chối lớn đến mức phi lý. Họ thà né tránh, thà làm mọi thứ khác, còn hơn là mở miệng nói chuyện với một cô gái họ thấy hấp dẫn. Ngày xưa, mấy cha già như tụi tôi cũng run thấy mẹ, cũng nói chuyện vụng về, nhưng vẫn triển ầm àm. Vì chúng tôi hiểu một điều đơn giản: muốn có bạn gái, muốn có tình cảm, thì phải chấp nhận rủi ro. Phần thưởng đủ lớn để làm liều.
Còn với Gen Z giống cái, vấn đề lại nằm ở phép lịch sự và sự hiện diện. Tôi thấy quá nhiều cô gái bước vào quán bar, câu lạc bộ, hay thậm chí chỉ đứng xếp hàng, mà mắt không rời khỏi điện thoại. Có người đang nói chuyện với họ, họ vẫn nhắn tin, vẫn lơ đãng “ừ, à” cho xong. Đó không phải cá tính, đó là thiếu tôn trọng. Trước đây, chỉ cần ai đó bắt chuyện, người ta sẽ cất điện thoại xuống. Bây giờ thì không. Sự chú ý đã bị mạng xã hội bào mòn.
Mạng xã hội cũng tạo ra một ảo giác nguy hiểm: giống cái nhận quá nhiều sự chú ý online, đến mức không còn động lực tương tác ngoài đời. Giống đực thì tiêu thụ quá nhiều nội dung khiêu dâm, dẫn đến kỳ vọng méo mó về phụ nữ và mối quan hệ. Tất cả đều quen với việc “kết nối” qua app, đến mức nhiều người 23–24 tuổi thú nhận với tôi rằng chưa từng được ai hỏi hay hỏi ai cái hẹn trực tiếp ngoài đời. Nghe mà khó tin, nhưng đó là sự thật.
Điều trớ trêu là: chính vì mặt bằng kỹ năng xã hội của Gen Z quá thấp, nên chỉ cần bạn là một người bình tĩnh, nói chuyện đàng hoàng, hiểu phép lịch sự và không run rẩy khi giao tiếp, bạn đã vượt trội. Tôi đã chứng kiến việc chỉ cần một người đàn ông thể hiện sự tự nhiên, không cầu xin sự chấp thuận, biết đọc tín hiệu giao tiếp xã hội, thì sức hút tăng lên rõ rệt – dù tuổi tác không còn trẻ. Bản chất con người không đổi, chỉ có môi trường làm lệch chuẩn mực.
Tôi không nói điều này để khoe khoang, mà để bạn hiểu một điều: vấn đề của Gen Z không phải là “thế giới quá khó”, mà là các bạn đã đánh mất những kỹ năng nền tảng nhất. Tin tốt là : kỹ năng thì học lại được. Bắt đầu từ những việc nhỏ: nói chuyện với thu ngân, với tài xế, với người đứng cạnh bạn. Đừng coi mọi sự từ chối là sự xúc phạm cá nhân. Ai cũng có ngày không muốn nói chuyện, và điều đó hoàn toàn bình thường.
Cuối cùng, tôi phải nói thẳng: Gen Z quá nhạy cảm. Mấy đứa này là bông tuyết mong manh (snowflake) bị tổn thương quá dễ dàng, phản ứng quá mạnh với lời nói, với sự bất đồng. Cuộc sống không vận hành như một vùng an toàn. Nếu bạn không học cách mặt dày hơn, không học cách đối diện với con người thật, bạn sẽ tiếp tục lạc lối trong thế giới ảo, cô đơn giữa đám đông.
Tôi đã học được bài học từ rất sớm: hoàn cảnh thay đổi thì con người phải thích nghi. Không than thân, không đổ lỗi. Ứng biến, thích nghi, vượt qua. Nếu bạn làm được điều đó, bạn sẽ thấy hẹn hò – và cuộc sống nói chung – không hề khó như bạn đang nghĩ.
