SỰ THẬT VỀ NHỮNG KẺ CÓ “ANH HÙNG”
Nhiều người vỗ ngực tự hào rằng họ có những anh hùng để ngưỡng mộ, những hình mẫu vĩ đại để tôn thờ. Thú thật với bạn, mỗi khi nghe ai đó nói câu này, tôi chỉ thấy đó là biểu hiện của một kẻ khờ dại. Việc có anh hùng chỉ dành cho trẻ con. Đó là một bản năng tự nhiên của những đứa trẻ, đặc biệt là những cậu bé, khi chúng muốn tìm kiếm một người đàn ông lớn tuổi hơn để noi gương và học cách bước ra thế giới. Con trai tôi lúc 4 tuổi nhìn tôi như một người hùng vì tôi lớn hơn, mạnh mẽ hơn; điều đó thật đáng yêu và hợp lý ở độ tuổi đó. Nhưng một khi bạn đã bước vào tuổi thiếu niên, rồi tuổi 20, 30 mà vẫn còn tôn thờ anh hùng, thì đó là một sự lệch lạc về nhận thức.
CÚ ĐẤM VÀO SỰ MÙ QUÁNG CỦA VIỆC TÔN THỜ
Bạn có thể tôn trọng, ngưỡng mộ, thậm chí là muốn học hỏi những phẩm chất tốt đẹp của một người, nhưng tuyệt đối không được biến họ thành anh hùng. Tôn thờ anh hùng là sự mù quáng. Khi bạn ngước nhìn một ngôi sao thể thao, một chính trị gia hay một nghệ sĩ với ánh mắt sùng bái, bạn đang lý tưởng hóa mọi hành vi của họ. Bạn quên mất rằng họ cũng là con người, có những quyết định đúng đắn và cả những sai lầm tồi tệ. Những khiếm khuyết mới là thứ định nghĩa nên một con người, chứ không phải vài hành động hào nhoáng tức thời. Việc tôn thờ khiến bạn không dám nhìn vào sự thật, không dám đối diện với thực tế rằng “thần tượng” của bạn cũng đầy rẫy những mặt tối.
BÀI HỌC ĐẮT GIÁ TỪ LỊCH SỬ: WINSTON CHURCHILL
Hãy nhìn vào ví dụ về Winston Churchill. Cả thế giới phương Tây dạy chúng ta rằng ông ta là một nhà lãnh đạo vĩ đại trong chiến tranh. Tôi đã từng tin sái cổ như vậy cho đến khi tôi đủ trưởng thành để đọc và suy ngẫm độc lập. Sự thật cay đắng là gì? Churchill không phải anh hùng, ông ta là một kẻ tội đồ đã hủy hoại đế chế Anh và gây ra vết thương chí mạng cho đất nước mình. Vì nỗi ám ảnh tâm thần và lòng căm thù mù quáng với người Đức, ông ta đã chọn liên minh với Liên Xô – một thế lực cũng tàn bạo không kém phát xít lúc bấy giờ. Kết quả là nửa châu Âu rơi vào tay Liên Xô, và đế chế Anh thì phá sản, kiệt quệ sau một cuộc chiến tự sát mà họ chẳng thu được lợi ích gì.
SỰ NGUY HIỂM CỦA VIỆC TỪ BỎ QUYỀN PHÁN XÉT
Sai lầm của Churchill bắt nguồn từ sự điên rồ và lòng ham muốn chiến tranh tột độ, nhưng sai lầm của công chúng là đã tôn thờ ông ta thay vì phán xét ông ta. Trong xã hội ngày nay, người ta sợ phán xét. Họ coi việc đưa ra các quyết định đạo đức là điều cấm kỵ. Chính nỗi sợ này đã tạo ra một đám đông chỉ biết sùng bái thay vì phân tích lời nói và hành động thực tế. Dù đó là Donald Trump, Bernie Sanders hay bất kỳ ai, nếu bạn ủng hộ họ một cách thiếu phê phán chỉ vì họ “cùng phe”, bạn đang tự tước đi khả năng tư duy của một người trưởng thành. Tôn thờ anh hùng giúp bạn né tránh những sự thật đau lòng, nhưng nó cũng khiến bạn trở thành con rối trong tay kẻ khác.
ĐỪNG TRAO “TẤM THẺ BÀI” CHO BẤT KỲ AI
Gần đây, có những người trẻ gửi thư nói rằng tôi là anh hùng của họ. Tôi thấy nực cười. Nghe thì có vẻ bùi tai đấy, nhưng đó là một tư duy cực kỳ nguy hiểm. Khi bạn gọi ai đó là anh hùng, bạn đang trao cho họ quyền được làm bất cứ điều gì ngu ngốc mà không bị phán xét. Bạn đang ký một tờ séc trắng cho phép họ lộng hành. Tôi không phải anh hùng, tôi chỉ là người nói ra những điều mà nhiều người đang nghĩ nhưng không thể diễn đạt được. Đừng bao giờ trao “tấm thẻ bài” miễn trừ phán xét cho bất kỳ ai, kể cả tôi. Hãy giữ đôi mắt tỉnh táo để nhìn vào những gì người ta thực sự làm, thay vì những gì họ nói.
CẢNH BÁO VỀ MỘT TƯƠNG LAI ĐỘC TÀI
Chúng ta đang tiến vào một giai đoạn cực kỳ nguy hiểm của sự phân cực chính trị. Khi sự thù ghét giữa các phe phái lên cao, những kẻ dẫn đầu sẽ được đẩy lên hàng thần thánh. Những kẻ này, khi đã say sưa với quyền lực và sự sùng bái của đám đông, sẽ thực hiện những hành vi tàn ác nhất. Một thể chế độc tài, trị an đang dần hình thành, và nó chỉ chờ một “người hùng” – một kẻ có ý chí đủ mạnh để nắm lấy dây cương quyền lực đã được tập trung hóa sẵn. Hãy đặc biệt cảnh giác với bất kỳ ai được đám đông tôn thờ như thánh sống. Đó chính là mầm mống của những kẻ độc tài trong tương lai. Đừng để sự ngưỡng mộ trẻ con biến bạn thành kẻ tiếp tay cho sự hủy diệt.
