Ủy quyền đúng cách thì như hổ mọc thêm cánh.
Có một điều mà khi còn trẻ bạn thường không nghĩ tới: kỹ năng ủy quyền. Nói đơn giản là khiến người khác làm những việc mà bạn không có thời gian, không có hứng thú, hoặc không có kỹ năng để làm. Trong cuộc đời này luôn tồn tại hai kiểu người: người giao việc và người chỉ biết nhận việc. Nếu bạn cứ quen làm mọi thứ cho người khác mà không nhận lại giá trị tương xứng, bạn sẽ mãi chỉ là người ở dưới. Muốn đi xa, bạn phải học cách sử dụng thời gian và sức lực của người khác một cách khôn ngoan.
Tôi lấy ví dụ rất đời thường. Khi bạn còn trẻ, phòng của bạn có thể bừa bộn: quần áo chất đống, bát đĩa bẩn, tủ lạnh đầy thứ đồ từ đời nào. Không phải vì bạn không biết dọn, mà vì bạn có những việc quan trọng hơn: học hành, công việc, định hướng cuộc đời. Nếu có ai đó giúp bạn dọn dẹp thì tốt, vì thời gian của bạn nên dành cho những thứ quan trọng hơn. Đó chính là bản chất của ủy quyền: chuyển những việc không đáng để bạn tiêu tốn năng lượng sang cho người khác.
Nhưng bạn phải hiểu rõ vì sao bạn ủy quyền. Chỉ có ba lý do hợp lý: bạn không có thời gian, bạn không có hứng thú, hoặc bạn không có kỹ năng. Nếu bạn không hiểu rõ lý do của mình, bạn sẽ giao việc mơ hồ và kết quả sẽ lộn xộn. Người ta sẽ làm theo cách họ nghĩ là đúng, chứ không phải theo cách bạn cần. Khi bạn giao việc, đặc biệt là việc quan trọng, bạn phải nói rõ mục tiêu và điều gì là quan trọng nhất.
Có một nghịch lý mà nhiều người trẻ không hiểu: đôi khi người giỏi nhất lại không phải là người phù hợp nhất để làm việc cho bạn. Người quá giỏi thường có cái tôi và sự sáng tạo lớn. Họ không chỉ làm theo yêu cầu, họ sẽ làm theo cách họ cho là tốt nhất. Và đôi khi cái “tốt nhất” đó lại không phải thứ bạn cần.
Hãy tưởng tượng bạn mua một chiếc xe cũ để sửa lại cho con gái 16 tuổi mới tập lái. Bạn chỉ cần chiếc xe chạy chậm, an toàn và bền. Nhưng nếu bạn giao việc cho một thiên tài cơ khí đầy đam mê, có khi anh ta sẽ biến nó thành một cỗ máy tốc độ khủng khiếp. Kết quả rất ấn tượng, nhưng hoàn toàn sai mục đích ban đầu. Đó là lý do đôi khi bạn cần người đủ năng lực nhưng không quá sáng tạo, để họ thực hiện chính xác điều bạn yêu cầu.
Ngược lại, với những người đưa ra lời khuyên, bạn phải tìm người cực kỳ thông minh. Luật sư, kế toán, chuyên gia – những người đó giống như bộ não phụ của bạn. Họ giúp bạn nhìn thấy những lựa chọn mà bạn chưa từng nghĩ tới. Nhưng hãy nhớ một điều: họ chỉ là người tư vấn. Quyền quyết định cuối cùng luôn phải nằm trong tay bạn.
Một sai lầm phổ biến khác là vi quản lý. Nhiều người lãnh đạo muốn kiểm soát từng chi tiết nhỏ, từng bước một. Điều đó giết chết hiệu quả. Khi bạn lãnh đạo một nhóm lớn, bạn phải đưa ra định hướng tổng thể rồi để người ta tự vận hành. Nếu bạn cố kiểm soát mọi thứ, bạn sẽ kiệt sức và cả hệ thống sẽ tắc nghẽn.
Tuy nhiên, không phải lúc nào cũng giao việc rồi bỏ mặc. Nếu nhiệm vụ liên quan trực tiếp đến thứ nuôi sống bạn, bạn phải theo dõi sát sao và yêu cầu chính xác. Những nhiệm vụ tách biệt, mang tính sáng tạo hoặc thử nghiệm thì hãy giao cho người giỏi và cho họ quyền tự do. Hai kiểu nhiệm vụ này hoàn toàn khác nhau, và người lãnh đạo khôn ngoan phải phân biệt được.
Một yếu tố quan trọng nữa là ý nghĩa cảm xúc của công việc. Khi bạn giao việc cho ai đó, nếu bạn giải thích vì sao việc đó quan trọng với bạn, họ sẽ làm tốt hơn. Con người thích cảm thấy mình có ích. Khi họ thấy công việc của họ có ý nghĩa đối với bạn, họ sẽ nỗ lực nhiều hơn bình thường.
Cuối cùng, tôi nói thật với bạn: nếu bạn muốn trở thành người lãnh đạo, bạn phải học cách mở rộng khả năng của mình thông qua người khác. Một mình bạn chỉ có hai bàn tay. Nhưng khi bạn biết ủy quyền, bạn có thể biến sức lực của mình thành sức lực của nhiều người. Lúc đó bạn không còn là một cá nhân đơn lẻ nữa, mà là một hệ thống.
Vì vậy hãy bắt đầu học kỹ năng này từ những việc nhỏ. Quan sát phản ứng của người khác, điều chỉnh cách giao việc, học cách nói rõ mục tiêu. Làm đi làm lại cho đến khi bạn thành thạo. Khi đến lúc bạn điều hành một công ty, một tổ chức, hay bất cứ thứ gì lớn hơn bản thân bạn, kỹ năng này sẽ quyết định bạn là người dẫn dắt hay chỉ là kẻ chạy việc cho người khác.
Người biết ủy quyền đúng cách sẽ xây dựng được một đội ngũ. Và khi bạn khiến người khác cảm thấy họ đang góp phần vào mục tiêu của bạn, họ sẽ đứng về phía bạn. Đó chính là cách một người xây dựng sức mạnh thực sự trong cuộc đời.
