Hãy tưởng tượng bạn đang đứng trước một bàn xoay Roulette trong sòng bạc. Có 38 ô số, và về cơ bản, chúng hoàn toàn giống hệt nhau. Khi quả bóng bắt đầu lăn, nó nảy lên, va đập rồi cuối cùng rơi vào ô số 17. Điều đó có nghĩa là ô số 17 ưu việt hơn những ô còn lại không? Tuyệt đối không. Việc quả bóng rơi vào đó chỉ là sự ngẫu nhiên của vận may, chẳng có gì chứng minh ô số 17 “giỏi” hơn ô số 24 hay 36 cả. Cuộc đời này cũng vận hành y như vậy, nhưng bi kịch là những kẻ thắng cuộc thường quên mất điều đó.
Tôi là một người làm nội dung, và tôi biết rõ ngoài kia có hàng tá người giỏi hơn tôi, làm những thứ sâu sắc hơn tôi, nhưng họ vẫn đang chật vật với vài nghìn lượt theo dõi. Tôi có được ngày hôm nay phần lớn là nhờ may mắn, chứ không phải vì tôi là một thực thể siêu việt. Tuy nhiên, rắc rối bắt đầu khi những kẻ thành công – dù là đại gia tài chính, luật sư hay bất kỳ ai có chút tiền trong tài khoản – bắt đầu tin rằng họ giỏi giang vì bản chất họ đặc biệt. Họ trở nên ngạo mạn, hợm hĩnh và hành xử như những kẻ khốn nạn với người xung quanh.
Sự ngạo mạn này rất dễ đoán. Khi bạn là “ô số 17” may mắn có được quả bóng, bạn quá mải mê với ánh hào quang mà quên mất rằng những người ở “ô số 16” hay “18” cũng đã nỗ lực chẳng kém gì bạn. Họ thất bại không phải vì họ kém cỏi, mà vì họ không gặp may bằng bạn. Khi bạn thành công, bạn bị mù quáng bởi quá trình làm việc của chính mình đến mức tự huyễn hoặc rằng thành quả đó hoàn toàn là do năng lực xuất chúng của bản thân. Bạn bắt đầu coi thường người khác và tự cho mình cái quyền bề trên.
Đừng hiểu lầm ý tôi, tôi không nói rằng bạn không xứng đáng với thành công nếu bạn đã làm việc chăm chỉ. Nhưng bạn phải tỉnh táo để nhận ra yếu tố may mắn. Nếu bạn không nhìn thấy sự đấu tranh của những người cũng nỗ lực như bạn nhưng đã thất bại, bạn sẽ bắt đầu “ăn mày” chính cái thương hiệu cá nhân mà bạn tự vẽ ra. Bạn bắt đầu nói những lời đao to búa lớn, hứa hẹn những thứ vượt quá khả năng, và tin vào những lời nói dối của chính mình. Đó chính là lúc cái đầu của bạn chứa đầy hơi nóng, và nó chắc chắn sẽ nổ tung.
Tôi nói những điều này với tư cách một người đã từng ngã ngựa. Khi mới bắt đầu sự nghiệp viết lách, tôi thành công rực rỡ và rất nhanh chóng. Và bạn biết tôi đã làm gì không? Tôi đã hành xử như một kẻ tồi tệ, ngạo mạn đến mức bây giờ nghĩ lại tôi còn thấy rùng mình xấu hổ. Rồi cái đầu rỗng tuếch của tôi cũng vỡ tan, tôi thất bại thảm hại. Nhưng nhìn lại, đó là điều tốt nhất từng xảy đến với tôi. Thất bại đó đã dạy cho tôi sự khiêm tốn mà thành công không bao giờ làm được.
Khi tôi phải bò lết để đứng dậy lần thứ hai, tôi đã biết trân trọng những gì mình có. Tôi không còn là một kẻ hợm hĩnh nữa vì tôi hiểu rằng việc thành công đến hai lần trong đời là một sự ưu ái cực lớn từ định mệnh. Tôi học được cách tập trung vào những giá trị thực thụ như con người và tình cảm, thay vì những món đồ chơi xa xỉ hay những thứ phù phiếm mà người ta thường dùng để đo lường sự thành đạt. Thành công chẳng dạy bạn điều gì cả; chỉ có thất bại mới là người thầy thực sự trong cuộc đời này.
Ngay cả những nhân vật vĩ đại như Steve Jobs cũng từng bị đá văng khỏi chính công ty mình lập ra. Chính sự thất bại đó đã nhào nặn nên một con người khác, sâu sắc hơn và thấu đáo hơn. Bạn cần phải tích lũy thất bại để thực sự thấm nhuần các bài học. Nếu bạn thấy mình đang đứng trên đỉnh cao, có tiền trong ngân hàng và bắt đầu có thái độ ban ơn, coi thường những người lao động bình dân như bồi bàn hay tài xế, thì đó là lúc bạn nên dừng lại và tự hỏi: “Mày thực sự giỏi giang đến mức có quyền hạ nhục người khác sao?”
Sự thật là, ngay cả những thiên tài thực thụ, những người khách quan mà nói là ưu việt hơn người khác về trí tuệ, họ cũng không bao giờ chọn cách hành xử ngạo mạn. Họ hiểu rằng hạ thấp người khác là một hành động sai trái về mặt đạo đức. Nếu bạn đang thành công, hãy giữ lấy sự khiêm nhường. Đừng để cái tôi rẻ tiền biến bạn thành một kẻ đáng ghét trong mắt mọi người, vì cái giá của sự ngạo mạn luôn là một cú ngã đau đớn mà sớm muộn gì bạn cũng phải nhận lấy.
