Đại học: Giấc mơ hay cơn ác mộng tài chính?
Hôm nay, tôi muốn trò chuyện với các bạn về một chủ đề mà chắc hẳn ai cũng từng nghe đến, từng nghĩ đến, và có khi còn bị ám ảnh: đại học. Từ nhỏ, chúng ta đã được bố mẹ, thầy cô, thậm chí cả hàng xóm nhồi vào đầu rằng không có bằng đại học thì đời bạn coi như đi tong. Không đi học đại học, bạn sẽ thành kẻ thất bại, sống một cuộc đời tẻ nhạt, và có khi còn phải đi nhặt rác để sống qua ngày. Nhưng hôm nay, tôi – một người từng tốt nghiệp đại học và giờ đây cũng gọi là thành công – muốn nói với các bạn một sự thật: đại học không phải là con đường duy nhất dẫn đến thành công. Thậm chí, đôi khi nó còn là một cái bẫy tài chính to đùng!
Đại học: Những năm tháng “vung tiền qua cửa sổ”
Tôi đã từng đi học đại học, và nếu phải mô tả bốn năm đó, tôi sẽ nói nó giống như một bữa tiệc dài bất tận. Tôi dành phần lớn thời gian ở căng-tin trường, chơi bi-a, tán gái, và tham gia các buổi tiệc tùng. Kết quả? Tôi trở thành một tay chơi bi-a cừ khôi, nhưng kiến thức chuyên môn thì gần như bằng không. Nếu bạn hỏi tôi đã học được gì từ đại học, tôi sẽ trả lời: kỹ năng đánh bi-a và cách sống sót qua những buổi sáng sau tiệc tùng. Không đùa đâu, đó là những gì tôi mang về sau bốn năm!
Đừng hiểu lầm, tôi không nói đại học là vô dụng với tất cả mọi người. Nếu bạn muốn trở thành bác sĩ, luật sư hay kỹ sư – những nghề đòi hỏi bằng cấp và giấy phép hành nghề – thì đại học là con đường bắt buộc. Không có cách nào khác. Nhưng vấn đề là, đa số mọi người không đi học đại học vì những mục tiêu rõ ràng như thế. Họ đến đó chỉ vì… không biết làm gì khác! Họ như những chú cừu non lạc lối, chưa tìm ra mục đích sống, chưa biết mình muốn gì. Và thế là, họ lao đầu vào đại học, hy vọng rằng tấm bằng sẽ tự động mở ra cánh cửa đến một cuộc đời sung túc.
Đại học: Món hàng không có bảo hành
Điều khiến tôi thấy đại học giống một trò lừa đảo chính là cách nó được quảng cáo. Bạn bỏ ra hàng trăm triệu đồng, thậm chí cả tỷ đồng, để mua một thứ gọi là giáo dục, nhưng không ai dám đảm bảo rằng bạn sẽ có việc làm sau khi tốt nghiệp. Không có gì chắc chắn cả! Bạn đã bao giờ mua một món hàng mà người bán nói: “Mua đi, nhưng tôi không hứa nó sẽ hoạt động, và nếu hỏng thì cũng không được hoàn tiền”? Đại học chính là như thế. Bạn trả tiền, học hành vất vả, và khi ra trường, nếu không tìm được việc, bạn vẫn phải ôm đống nợ khổng lồ. Đúng vậy, ở Mỹ khoản vay sinh viên là thứ duy nhất bạn không thể trốn được, kể cả khi bạn phá sản!
Hài hước hơn, giờ đây một số chính trị gia còn dùng tiền thuế của chúng ta để hứa hẹn xóa nợ cho sinh viên. Nghe thì hay, nhưng tiền đó từ đâu ra? Từ túi của bạn và tôi đấy! Họ làm vậy không phải vì thương sinh viên đâu, mà để kiếm phiếu bầu thôi. Thật là một vòng xoáy lố bịch!
Biển số xe và giấc mơ đại học
Có bao giờ bạn để ý những khung biển số xe chưa? Nhiều người thích gắn khung biển số ghi tên trường đại học họ từng học: Đại học A, Đại học B, v.v. Nhưng bạn có nhận ra một điều không? Những chiếc xe gắn khung biển số đó thường… rất bình thường. Một chiếc xe Nhật cũ kỹ, một chiếc xe Hàn Quốc đời Tống, hoặc thậm chí là xe thuê, không phải xe sở hữu. Nếu đại học thực sự là tấm vé vàng dẫn đến thành công, tại sao những người khoe bằng cấp lại không lái những chiếc xe xịn hơn? Tại sao họ không sống cuộc sống mà ai cũng mơ ước?
Tôi từng tham gia một sự kiện xe hơi, nơi có những chiếc xe sang giá hàng trăm ngàn, thậm chí hàng triệu đô-la. Bạn nghĩ những người sở hữu chúng có nói gì về đại học không? Không hề! Họ không khuyên bạn đi học đại học, không hỏi bạn đã nộp đơn vào trường nào. Thay vào đó, họ nói về việc khởi nghiệp, đầu tư, và kết nối với những người phù hợp. Đó mới là con đường dẫn đến thành công, chứ không phải tấm bằng đại học.
Đừng đi theo lối mòn
Nếu bạn muốn một cuộc sống khác biệt, một cuộc sống mà không phải ai cũng có, thì bạn phải làm những điều mà không phải ai cũng làm. Đi học đại học, làm công việc bàn giấy, nhận lương tháng – đó là con đường của số đông. Nhưng nếu bạn muốn lái một chiếc xe sang, sống trong căn nhà mơ ước, hay tự do làm những gì mình thích, thì bạn phải bước ra khỏi lối mòn đó.
Tôi không nói bạn phải bỏ học ngay lập tức hay chơi lô tô để đổi đời. Không, tôi chỉ khuyên bạn hãy dành thời gian tìm ra mục đích sống của mình. Lấy một cuốn sổ, ngồi xuống, và viết ra ít nhất ba đến năm ý tưởng về những gì bạn muốn làm trong đời. Không cần phải là ý tưởng gì to tát, chỉ cần là thứ khiến bạn cảm thấy hạnh phúc và có động lực. Khi bạn biết mình muốn gì, bạn sẽ tìm ra cách để đạt được nó – và thường thì cách đó không cần đến đại học.
Hãy sống cuộc đời của bạn
Đại học không phải là con quái vật, nhưng nó cũng không phải là chìa khóa vạn năng. Trước khi quyết định chi cả đống tiền cho bốn năm học, hãy tự hỏi: Liệu đây có phải con đường phù hợp với mình? Hay mình chỉ đang làm theo những gì người khác bảo? Cuộc sống là của bạn, và bạn có quyền chọn cách sống nó.
Nếu bạn đang băn khoăn về tương lai, hãy bình tĩnh. Ngồi xuống, suy nghĩ, và tìm ra điều bạn thực sự muốn. Có thể bạn sẽ khởi nghiệp, học một kỹ năng mới, hoặc thậm chí đi du lịch để khám phá bản thân. Dù là gì, hãy làm điều khiến bạn hạnh phúc. Và nếu một ngày nào đó bạn lái một chiếc xe sang, đừng quên gắn khung biển số ghi: Tôi đã làm theo cách của tôi!
