Hãy nhìn vào bức ảnh kinh điển về một gã nhà giàu béo ú bên cạnh một cô nàng nóng bỏng. Chúng ta cười cợt nó, nhưng bạn có hiểu tại sao mình lại cười không? Bạn cười vì bộ não con người có một khả năng bẩm sinh là so sánh và nhận diện sự mất cân bằng trong một hệ thống. Đó chính là nền tảng của Thuyết Tương đồng Xã hội (Social Matching Theory). Quy luật ấy đơn giản thế này: Trong điều kiện các yếu tố khác đều (tốt/xấu) như nhau, con người có xu hướng bị thu hút và kết đôi với những kẻ có cùng đẳng cấp về ngoại hình với chính mình. Đừng ảo tưởng đây là lý thuyết viển vông, đây là tâm lý học xã hội chính thống, là cái khung xương của thị trường tình dục trước khi người ta đắp thêm các biến số như kỹ năng, địa vị hay tiền bạc vào.
Tôi nói cho bạn biết, sự tương đồng này không diễn ra trong chân không. Nó là một nguyên tắc tâm sinh lý vận hành ngầm dưới tầng ý thức của bạn, chi phối từ lựa chọn cá nhân đến cấu trúc của cả một nền văn hóa. Tại sao phụ nữ ngoại tình? Tại sao đàn ông khao khát những cô nàng nóng bỏng? Gốc rễ nằm ở sự tiến hóa mang tính cơ hội. Tổ tiên chúng ta đã sống sót nhờ khả năng đánh giá và so sánh tự nhiên để chọn ra những gì tốt nhất cho sự sinh tồn của nòi giống. Giống như việc bạn chọn ăn một quả táo to thay vì một quả táo héo, sinh học buộc bạn phải khao khát những gì lý tưởng nhất.
Nhiều kẻ hỏi tôi rằng ngoại hình hay thể hình có thực sự quan trọng trong việc thu hút không. Câu trả lời của tôi là: Có, tuyệt đối có. Một gã béo phì sẽ chẳng bao giờ thu hút được một vận động viên thể hình chuyên nghiệp nếu không có những biến số cực kỳ đặc biệt can thiệp vào. Và dù có kết đôi đi nữa, tôi khẳng định sự thu hút đó không bao giờ đến từ ham muốn thể xác thuần túy và chân thật. Đó là một sự lệch lạc trong hệ thống. Nếu mọi thứ khác như nhau, bạn sẽ chỉ hút được những kẻ có ngoại hình tương đương bạn. Đây là lý do của cái tư duy “cô ấy quá tầm với của tôi”. Đó là khi tiềm thức bạn tự nhận diện sự mất cân bằng và tự giới hạn cơ hội để tránh thất bại.
Trở lại bức ảnh “Gã nhà giàu”, chúng ta mặc định cô gái kia là kẻ đào mỏ. Tại sao? Vì bản năng mách bảo rằng một phụ nữ hấp dẫn, ăn mặc gợi cảm chẳng có lý do gì lại đi bên cạnh một gã béo phì nếu gã không có một giá trị bù đắp nào khác, cụ thể là tiền bạc. Chúng ta có thể bao biện rằng cô ấy yêu tâm hồn gã, nhưng đó chỉ là sự hợp lý hóa gượng ép. Bản năng mặc định của con người là sự so sánh tương đương. Để nghĩ khác đi, bạn phải nỗ lực tư duy rất nhiều, vì sự thật trần trụi về sự tương đồng xã hội mới là cái “máy định vị” mặc định trong đầu chúng ta.
Nguy hiểm hơn, Thuyết Tương đồng Xã hội chính là mồ chôn của những kẻ lụy tình (One-itis) và những gã đực rựa thất bại và giận dữ (Average Frustrated Chump). Nỗi sợ bị từ chối bắt nguồn từ việc bạn tự nhận thức được sự mất cân bằng. Khi bạn nghĩ “Tôi sẽ không bao giờ tìm được ai tốt hơn cô ta”, đó là lúc bạn tự thừa nhận mình ở kèo dưới. Nhiều người chấp nhận ở lại trong một mối quan hệ độc hại, chịu đựng sự lăng mạ chỉ vì họ tin rằng mình không đủ giá trị để tìm được một đối tác tương xứng ở thế giới bên ngoài. Sự chịu đựng này là cái giá của việc thấu hiểu ngầm rằng mình đang “vớ” được người ở đẳng cấp cao hơn.
Tôi từng tranh cãi với một kẻ tự xưng là nữ quyền, người phủ nhận sự tồn tại của thị trường tình dục và coi nó là thứ lỗi thời, hạ thấp nhân phẩm. Thật nực cười. Việc từ chối chấp nhận thực tế này cũng giống như việc bạn phủ nhận trọng lực vậy. Thị trường tình dục là một cái khung phổ quát mà chúng ta phải vận động trong đó, dù bạn thành công hay thất bại. Chấp nhận sự tàn nhẫn của quy luật này mới là cách sống thực tế và nhân văn nhất, vì đó là cách loài người đã tiến hóa và tồn tại qua hàng triệu năm. Đừng để những lời lẽ mộng mơ làm mờ mắt, thế giới này vận hành dựa trên giá trị, không phải dựa trên sự ban ơn.
